Ειδήσεις & Νέα >Ελλάδα > Ν. Δωδεκανήσου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

15/09/2026

Στο Υπουργείο Οικονομικών ο Βασίλης Υψηλάντης για την προώθηση ειδικών ρυθμίσεων που θα διευκολύνουν την εξαγορά διακατεχόμενων ακινήτων στα Δωδεκάνησα

Τις αναγκαίες τροποποιήσεις και προσαρμογές του θεσμικού πλαισίου για την εξαγορά διακατεχόμενων ακινήτων του Δημοσίου στα Δωδεκάνησα έθεσε ο Κοσμήτορας της Βουλής και Βουλευτής Δωδεκανήσου Βασίλης Α. Υψηλάντης, σε συνάντησή του με τη Γενική Γραμματέα Δημόσιας Περιουσίας, κα. Αντιγόνη Γιαννακάκη. 

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε συνέχεια της παράτασης της σχετικής διαδικασίας, για την ανάγκη της οποίας ο κ. Υψηλάντης είχε εγκαίρως αναδείξει το ζήτημα.

Οι προτάσεις που τέθηκαν στη Γενική Γραμματέα προέκυψαν κατόπιν συνεννόησης και συνεργασίας του κ. Υψηλάντη με την κα Ελευθερία Αθενά-Βασιλειάδη, επικεφαλής της παράταξης «Μηχανικών Ένωση» του ΤΕΕ Δωδεκανήσου, και βασίζονται στις τεχνικές και διοικητικές δυσκολίες που έχουν αναδειχθεί κατά την εφαρμογή του Ν. 5024/2023.

Στο επίκεντρο τέθηκε η ανάγκη ειδικής αντιμετώπισης των περιπτώσεων Ρόδου, Κω και Λέρου ως προς το Ε9, ώστε η προηγούμενη μη αναγραφή ακινήτων, όταν συνδέεται με το ιδιαίτερο κτηματολογικό καθεστώς των περιοχών, να μην οδηγεί αυτομάτως σε αποκλεισμό από την εξαγορά. Παράλληλα, συζητήθηκε η έκδοση σχετικής ΚΥΑ ή εγκυκλίου για την ορθή ταυτοποίηση και απεικόνιση των ακινήτων, καθώς και η προσαρμογή της διαδικασίας στις ιδιαιτερότητες του Κτηματολογίου στα Δωδεκάνησα.

Συζητήθηκαν επίσης η επανεξέταση της απόστασης από τα υδατορέματα και ειδική πρόβλεψη εξαγοράς για τα καταργημένα ρέματα από όμορους ιδιοκτήτες και υπό σαφείς προϋποθέσεις, η διασφάλιση των δικαιούχων των ειδικών περιπτώσεων των άρθρων 17 και 18, καθώς και η έκδοση ενιαίων οδηγιών για την αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων κατοχής. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε, τέλος, στα ζητήματα λειτουργίας της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, με έμφαση στην δημιουργία μηχανισμού υποστήριξης πολιτών, μηχανικών και υπαλλήλων, την αποφυγή αυτόματης αρχειοθέτησης όταν οι καθυστερήσεις οφείλονται σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες και την αύξηση του αριθμού των επιτρεπόμενων αρχείων. 

Ο Βουλευτής Δωδεκανήσου έθεσε ακόμη στη Γενική Γραμματέα Δημόσιας Περιουσίας το ζήτημα της καταχώρισης στο Κτηματολόγιο Ρόδου της νέας οριογραμμής αιγιαλού και παραλίας στα νησιά Ρόδο, Κω και Λακκί Λέρου, όπως αυτή έχει καθοριστεί με την απόφαση 13310/2024 της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και έχει ήδη δημοσιευθεί στο ΦΕΚ, ζητώντας να εξεταστεί άμεσα η εκκρεμότητα και να δοθούν οι αναγκαίες οδηγίες στις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να ολοκληρωθεί η κτηματολογική διαδικασία και να μπορούν οι ενδιαφερόμενοι πολίτες να ασκήσουν ενδεχομένως δικαιώματά τους.

.

Τις πρωινές ώρες σήμερα, συνελήφθη ένας 15χρονος ημεδαπός, για παράβαση του Ν.456/1976 «περί φωτοβολίδων και πυροτεχνημάτων», από στελέχη της Περιφερειακής Ομάδας Δίωξης Ναρκωτικών (Π.Ο.ΔΙ.Ν.) και του Γραφείου Ασφάλειας της Λιμενικής Αρχής της Ρόδου, στο λιμάνι Ακαντιάς της Ρόδου. Ειδικότερα, στο πλαίσιο ελέγχων για τη πρόληψη και τη καταστολή έκνομων ενεργειών, μετά τον κατάπλου επιβατηγού-οχηματαγωγού (Ε/Γ-Ο/Γ) πλοίου προερχόμενο από το λιμάνι της Κω, εντοπίστηκε ο 15χρονος να έχει στην κατοχή του, εντός σακιδίου πλάτης ποσότητα εκρηκτικών υλών. Συγκεκριμένα εντοπίστηκαν και κατασχέθηκαν διακόσιες σαράντα (240) κροτίδες διάφορων χρωμάτων και επωνυμιών καθώς και τρία (3) καπνογόνα κόκκινου χρώματος. Προανάκριση διενεργείται από το Κεντρικό Λιμεναρχείο Ρόδου.

Νέα συνεργασία του Ιδρύματος «Δημοτικός Οργανισμός Πρόνοιας Ρόδου» με το «Electra Palace Rhodes» για τη στήριξη της δομής συσσιτίου

Μια νέα σημαντική συνεργασία με κοινωνικό πρόσημο ξεκινά μεταξύ του Ιδρύματος «Δημοτικός  Οργανισμός Πρόνοιας Ρόδου» (ΔΟΠ) και του «Ομίλου Electra Hotels» και συγκεκριμένα  με τη σημαντική έμπρακτη στήριξη του «Electra Palace Rhodes» προς τη δομή συσσιτίου του Οργανισμού.

Η αρχή αυτής της συνεργασίας έγινε τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου 2026, στον χώρο του παρασκευαστηρίου συσσιτίου του Δημοτικού Οργανισμού Πρόνοιας Ρόδου, όπου πραγματοποιήθηκε η παράδοση τροφίμων, γλυκισμάτων, φρούτων και ειδών πρώτης ανάγκης από τον Διευθυντή του «Electra Palace Rhodes», Ρούκο Ιωάννη Μάρκο, στην Αντιδήμαρχο Δήμου Ρόδου και Πρόεδρο του ΔΟΠ,  Σαββίνα Παπαπαγεωργίου.

Στην παράδοση παρευρέθηκαν επίσης προϊστάμενοι της ξενοδοχειακής μονάδας και οι παραγωγοί Χαλαντάς Φώτης και Σταυλάς Γεώργιος, οι οποίοι συμμετείχαν στην πρωτοβουλία, επιβεβαιώνοντας στην πράξη την ευαισθησία και τη διάθεση προσφοράς του ανθρώπινου δυναμικού του «Electra Palace Rhodes».

Τα είδη που προσφέρθηκαν θα συμβάλουν στην κάλυψη σημαντικών αναγκών της δομής συσσιτίου και θα ενισχύσουν ουσιαστικά την καθημερινή λειτουργία της, στηρίζοντας οικονομικά αδύναμους συμπολίτες μας που ωφελούνται από το πρόγραμμα του «Δημοτικού Οργανισμού Πρόνοιας Ρόδου».

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελεί την αφετηρία μιας νέας συνεργασίας, η οποία, σύμφωνα με τη διάθεση που εκφράστηκε, έχει προοπτική να συνεχιστεί και να ενισχυθεί στο μέλλον. Η συμμετοχή και η στήριξη της τοπικής επιχειρηματικής κοινότητας στις κοινωνικές δομές του Δήμου αποτελεί πολύτιμη συμβολή στην προσπάθεια για την ανακούφιση των συμπολιτών μας που βρίσκονται σε ανάγκη.

Η Αντιδήμαρχος Ρόδου και Πρόεδρος του ΔΟΠ, Σαββίνα Παπαπαγεωργίου, εξέφρασε τις θερμές της ευχαριστίες προς τον «Όμιλο Electra Hotels», τον Διευθυντή του Electra Palace Rhodes  Ρούκο Ιωάννη Μάρκο, καθώς και τους προϊσταμένους, τους παραγωγούς και όλους όσοι συνέβαλαν στην προσφορά.

Το Διοικητικό Συμβούλιο και οι εργαζόμενοι του Ιδρύματος «Δημοτικός Οργανισμός Πρόνοιας Ρόδου» εκφράζουν τις θερμές τους ευχαριστίες προς τον «Όμιλο Electra Hotels» και το «Electra Palace Rhodes» για την πρωτοβουλία και την ουσιαστική προσφορά τους, ευελπιστώντας ότι η νέα αυτή συνεργασία θα αποτελέσει την απαρχή μιας σταθερής σχέσης αλληλεγγύης και κοινωνικής προσφοράς προς την τοπική κοινωνία.

Η αλληλεγγύη γίνεται πράξη όταν η κοινωνία, οι φορείς και οι επιχειρήσεις ενώνουν τις δυνάμεις τους για τον συνάνθρωπο.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

15 Σεπτεμβρίου 2026

ΜΑΝΟΣ ΚΟΝΣΟΛΑΣ: «Πως θα μειωθούν κατά 30% οι λογαριασμοί του ρεύματος μέσα σε μία τριετία»

Στο σχέδιο που παρουσίασε η κυβέρνηση, κόστους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ και με στόχο τη μείωση της λιανικής τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30 % μέσα σε τρία χρόνια, αναφέρθηκε ο Βουλευτής Δωδεκανήσου, κ.Μάνος Κόνσολας.

Όπως τονίζει ο κ.Κόνσολας, καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια διαδραματίζει η χρηματοδότηση των παρεμβάσεων ύψους 5 δις ευρώ που θα γίνει μέσα από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων και το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.

Οι δράσεις που οδηγούν σε μείωση των λογαριασμών του ρεύματος κατά 30% είναι:

-Ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η συμμετοχή τους στην τελική παραγωγή οδηγεί σε θεαματική μείωση της τιμής χονδρικής στην αγορά ενέργειας.

-Υποδομές Αποθήκευσης Ενέργειας από ΑΠΕ που μειώνουν το κόστος και δημιουργούν εφεδρείες με χαμηλό κόστος. Ο στόχος είναι να αυξηθεί η δυνατότητα  αποθήκευσης από 700 μεγαβάτ που είναι σήμερα σε 1 γιγαβάτ στο τέλος του χρόνου και4 γιγαβάτ το 2028 και 5 έως 7 το 2030.

-Ολοκλήρωση της διασύνδεσης των νησιών με το ηπειρωτικό δίκτυο. Θα εξοικονομηθούν 1,2 δις το χρόνο που δαπανώνται σε καύσιμα και επιβαρύνουν τους λογαριασμούς κατανάλωσης στα νησιά.

- Εξοικονόμηση ενέργειας με χρηματοδοτικά προγράμματα ύψους 1,7 δις ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, την αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων που αυξάνουν το κόστος στην κατανάλωση ενέργειας.

-Εγκατάσταση μονάδων ΑΠΕ και μπαταριών από νοικοκυριά και επιχειρήσεις προκειμένου να καλύπτουν τις ανάγκες τους. Άμεσα θα πρέπει να διαμορφωθεί και να ψηφιστεί στο σχετικό θεσμικό πλαίσιο.

Η εποχική ανεργία δεν είναι επιλογή

Κάθε καλοκαίρι μιλάμε για αφίξεις, πληρότητες, εισπράξεις και νέα τουριστικά ρεκόρ. Πολύ λιγότερο, όμως, συζητάμε για τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από αυτούς τους αριθμούς. Και ακόμη λιγότερο για το τι συμβαίνει όταν τελειώνει η σεζόν.

Η πρόσφατη συζήτηση που άνοιξε για τον περιορισμό του επιδόματος ανεργίας στους δύο μήνες έφερε στην επιφάνεια ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα. Η σχετική δήλωση χαρακτηρίστηκε στη συνέχεια προσωπική άποψη και η υπουργός Εργασίας ξεκαθάρισε ότι δεν αποτελεί κυβερνητική πολιτική.

Καλώς.

Γιατί το επίδομα ανεργίας δεν είναι φιλανθρωπία του κράτους. Είναι ασφαλιστικό δικαίωμα ανθρώπων που εργάστηκαν και κατέβαλαν εισφορές.

Η συζήτηση, όμως, δεν πρέπει να σταματήσει στην ανασκευή μιας δήλωσης. Γιατί πίσω από αυτή βρίσκεται μια αντίληψη που αντιμετωπίζει συχνά την ανεργία περίπου ως ατομική επιλογή: υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας, άρα όποιος θέλει πραγματικά να εργαστεί μπορεί απλώς να βρει μία.

Η πραγματική οικονομία δεν λειτουργεί έτσι.

Ένας ξενοδοχοϋπάλληλος στη Ρόδο, ένας μάγειρας στην Κω, μια καμαριέρα, ένας οδηγός τουριστικού λεωφορείου ή ένας εργαζόμενος στην εστίαση δεν μετατρέπεται τον Νοέμβριο αυτομάτως σε εργαζόμενο ενός διαφορετικού κλάδου επειδή κάπου στην Ελλάδα υπάρχει μια κενή θέση.

Υπάρχει ειδίκευση. Υπάρχει γεωγραφία. Υπάρχει οικογένεια. Υπάρχει κόστος κατοικίας και μετακίνησης. Και πάνω απ' όλα υπάρχει ένα παραγωγικό μοντέλο που η ίδια η χώρα έχει επιλέξει: έναν τουρισμό μεγάλης έντασης και μεγάλης εποχικότητας.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με τη ΔΥΠΑ, τον Ιανουάριο του 2026, από τους 261.170 δικαιούχους επιδόματος ανεργίας που πληρώθηκαν μέσα στον μήνα, οι 142.944 —ποσοστό 54,7%— ήταν εποχικοί τουριστικών επαγγελμάτων.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή στο Νότιο Αιγαίο. Τον ίδιο μήνα καταγράφηκαν 32.263 επιδοτούμενοι εποχικοί εργαζόμενοι τουριστικών επαγγελμάτων. Για τη Ρόδο, έναν από τους βασικούς πυλώνες του ελληνικού τουρισμού, ο αριθμός αυτός δείχνει ότι η εποχική ανεργία δεν είναι μια αφηρημένη στατιστική· είναι μια πραγματικότητα που αφορά χιλιάδες οικογένειες και ολόκληρη την τοπική οικονομία.

Αυτό δεν είναι στατιστική παραφωνία. Είναι δομικό χαρακτηριστικό της ελληνικής οικονομίας.

Και εδώ βρίσκεται μια ουσιαστική πολιτική διαφορά.

Η μία αντίληψη βλέπει το επίδομα ανεργίας κυρίως ως κόστος που πρέπει να περιοριστεί.

Η άλλη αντιλαμβάνεται το κοινωνικό κράτος ως μηχανισμό προστασίας απέναντι στους κινδύνους και στις ανισότητες που δημιουργεί η ίδια η οικονομία.

Δεν πιστεύω σε ένα κράτος που επιδοτεί την αδράνεια. Πιστεύω όμως σε ένα κράτος που προστατεύει την εργασία και τον εργαζόμενο.

Η ανάπτυξη δεν μπορεί να μετριέται μόνο με το ΑΕΠ, τις αφίξεις και τα έσοδα. Πρέπει να κρίνεται και από το πώς κατανέμεται ο πλούτος που παράγεται και από το αν εκείνοι που τον παράγουν μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια και ασφάλεια.

Δεν μπορεί λοιπόν η χώρα να ζητά από έναν εργαζόμενο να δουλεύει με τεράστια ένταση έξι ή επτά μήνες τον χρόνο, στηρίζοντας έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της οικονομίας μας, και όταν τελειώνει η σεζόν να αντιμετωπίζει την ανεργία του περίπου ως προσωπική του ευθύνη.

Χρειαζόμαστε το αντίθετο: ένα σύγχρονο πλαίσιο προστασίας της εποχικής εργασίας, με επαρκή ασφαλιστική κάλυψη, σαφή και αντικειμενικά κριτήρια και πολιτικές που συνδέουν τους μήνες εκτός σεζόν με κατάρτιση, νέες δεξιότητες και επαγγελματική εξέλιξη.

Και βεβαίως χρειαζόμαστε μια σοβαρή εθνική στρατηγική επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου. Γιατί η καλύτερη πολιτική απέναντι στην εποχική ανεργία είναι τελικά η δημιουργία περισσότερων μηνών πραγματικής εργασίας.

Ιδιαίτερα στα μεγάλα τουριστικά νησιά, όπως η Ρόδος, το ζήτημα είναι ακόμη πιο έντονο.

Δεν γίνεται από τη μία να πανηγυρίζουμε επειδή αποτελούμε ατμομηχανές του ελληνικού τουρισμού και από την άλλη να θεωρούμε φυσιολογικό ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων μας να περνά κάθε χειμώνα στην ανασφάλεια.

Υπάρχει, άλλωστε, και μια καθαρά αναπτυξιακή διάσταση. Όταν ένας άνθρωπος δεν μπορεί να χτίσει μια αξιοπρεπή ζωή πάνω στο επάγγελμά του, αργά ή γρήγορα το εγκαταλείπει. Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί ο τουρισμός δεν βρίσκει προσωπικό.

Η κοινωνική προστασία, επομένως, δεν βρίσκεται απέναντι στην ανταγωνιστικότητα του τουρισμού.

Είναι προϋπόθεσή της.

Ο ελληνικός τουρισμός χρειάζεται ισχυρές επιχειρήσεις. Χρειάζεται όμως και εργαζόμενους που αισθάνονται ότι έχουν θέση και μέλλον μέσα σε αυτόν.

Η επιτυχία μιας τουριστικής χρονιάς δεν μπορεί να τελειώνει την ημέρα που φεύγει ο τελευταίος επισκέπτης.

Γιατί πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένας εργαζόμενος.

Και η Πολιτεία οφείλει να τον θυμάται όχι μόνο τον Αύγουστο, αλλά και τον Ιανουάριο.

Βάιος Καλοπήτας

Η θαλάσσια οριοθέτηση Ιταλίας–Τουρκίας του 1932 και η σημερινή ελληνοτουρκική γραμμή από το Καστελλόριζο ως τη Σάμο

Του Νικολού Φαρμακίδη

Η σημερινή θαλάσσια οριοθέτηση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας στην περιοχή των Δωδεκανήσων δεν δημιουργήθηκε το 1947. Η ιστορική και νομική της αφετηρία βρίσκεται σε μία σειρά διεθνών πράξεων που άρχισαν με τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 και συνεχίστηκαν με τις ιταλοτουρκικές συμφωνίες του 1932, όταν τα Δωδεκάνησα βρίσκονταν υπό ιταλική κυριαρχία.

Η νομική ακολουθία έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Τουρκία είχε παραιτηθεί υπέρ της Ιταλίας από τα δικαιώματα και τους τίτλους της επί των Δωδεκανήσων και των εξαρτημένων από αυτά νησίδων, καθώς και επί του Καστελλορίζου, με το άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάννης. Η Ιταλία και η Τουρκία προχώρησαν στη συνέχεια, το 1932, σε ειδικότερη ρύθμιση για την περιοχή του Καστελλορίζου και κατόπιν στην αποτύπωση της υπόλοιπης θαλάσσιας μεθορίου.

Το 1947 η Ιταλία εκχώρησε στην Ελλάδα τα Δωδεκάνησα, περιλαμβανομένου ρητά του Καστελλορίζου και των παρακείμενων νησίδων.

Το άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάννηςπροβλέπει ότι η Τουρκία παραιτείται υπέρ της Ιταλίας από «όλα τα δικαιώματα και τους τίτλους» επί των Δωδεκανήσων που απαριθμούνται στη Συνθήκη, καθώς και επί του Καστελλορίζου. Το ίδιο άρθρο αναφέρεται και στα εξαρτώμενα από τα νησιά αυτά νησίδια.Η σημασία του άρθρου 15 για την υπόθεση του 1932 είναι άμεση. Η ίδια η Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου 1932 αναφέρει στο προοίμιό της ότι η διαφορά μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας για τις νησίδες μεταξύ της ανατολικής ακτής της Ανατολίας και του Καστελλορίζου είχε προκύψει από την ερμηνεία των σχετικών διατάξεων της Συνθήκης της Λωζάννης.Επομένως, η Σύμβαση του 1932 ήρθε να εξειδικεύσει ένα ζήτημα σε σχέση με την εφαρμογή της Συνθήκης.

Στις 4 Ιανουαρίου 1932 υπογράφηκε στην Άγκυρα η Σύμβαση μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας για την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων μεταξύ των ακτών της Ανατολίας και της νήσου Καστελλορίζου.Τα συμβαλλόμενα μέρη ήταν η Ιταλία, εκπροσωπούμενη από τον πρέσβη PompeoAloisi, και η Τουρκική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη από τον υπουργό Εξωτερικών TevfikRüştü. Η ίδια η Σύμβαση δηλώνει ότι σκοπός της ήταν να επιλύσει τη διαφορά σχετικά με την κυριαρχία επί των νησίδων μεταξύ της ανατολικής ακτής και του Καστελλορίζου, καθώς και επί της Kara-Ada, και να οριοθετήσει τα χωρικά ύδατα γύρω από τις συγκεκριμένες νησίδες.

Το άρθρο 1 αναγνωρίζει στην Τουρκία την κυριαρχία επί συγκεκριμένων νησίδων. Το άρθρο 2 αναγνωρίζει στην Τουρκία την Kara-Ada.Αντιστρόφως, το άρθρο 3 αναγνωρίζει στην Ιταλία την κυριαρχία επί των νησίδων της περιοχής του Καστελλορίζουστις οποίες αναφέρεται ρητά. Ιδιαίτερη σημασία έχει το άρθρο 4. Εκεί τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν ότι όλα τα νησιά, οι νησίδες και οι βράχοι που βρίσκονται εκατέρωθεν της γραμμής οριοθέτησης των υδάτων, είτε αναφέρονται ονομαστικά είτε όχι, ανήκουν στο κράτος στη θαλάσσια ζώνη του οποίου βρίσκονται.Η διάταξη αυτή είναι κρίσιμη, διότι δείχνει ότι η γραμμή δεν είχε μόνο περιγραφική ή χαρτογραφική λειτουργία. Συνδεόταν άμεσα με την κυριαρχία επί νησίδων και βράχων και θαλάσσης.

Η τουρκική πλευρά με τον Νόμος 2106, της 14ης Ιανουαρίου 1933, ενέκρινε και κύρωσε τη συμφωνία που είχε υπογραφεί στην Άγκυρα στις 4 Ιανουαρίου 1932 μεταξύ της Ιταλικής Κυβέρνησης και της Τουρκίας για τον καθορισμό της κυριότητας των νησιών και νησίδων μεταξύ των ακτών της Ανατολίας και της νήσου Μεγίστης, καθώς και της Kara-Ada, και για την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων που περιβάλλουν τα νησιά αυτά.Η πράξη αυτή έχει ιδιαίτερη αποδεικτική αξία, διότι αποδεικνύει ότι η Τουρκία δεν αντιμετώπισε τη Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου ως απλή διπλωματική δήλωση. Προχώρησε σε τυπική νομοθετική κύρωση.

Η ανταλλαγή των εγγράφων επικύρωσης πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη στις 25 Απριλίου 1933. Η Σύμβαση καταχωρίστηκε στη Συλλογή Συνθηκών της Κοινωνίας των Εθνών στις 24 Μαΐου 1933, ως Treaty SeriesNo. 3191.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η επιστολή που ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών TevfikRüştü απηύθυνε στον Ιταλό Πρέσβη PompeoAloisi την ίδια ημέρα, 4 Ιανουαρίου 1932. Ο Τούρκος Υπουργός, αφού αναφέρει ότι η Convention που υπογράφηκε εκείνη την ημέρα είχε «ευτυχώς ρυθμίσει» την οριοθέτηση της θαλάσσιας μεθορίου των νησιών και νησίδων των οποίων η κυριότητα αμφισβητούνταν μέχρι τότε, δηλώνει ρητά ότι «ολόκληρο το υπόλοιπο τμήμα της τουρκοϊταλικής θαλάσσιας μεθορίου» δεν αποτελούσε αντικείμενο «καμίας διαφοράς και καμίας αμφισβήτησης οποιασδήποτε φύσεως» μεταξύ των δύο χωρών. Και ακριβώς επειδή το θεωρούσε λυμένο, προτείνει την άμεση χάραξή του από τεχνικούς των δύο πλευρών. Η διατύπωση αυτή αποτελεί ιδιαίτερα ισχυρή πρωτογενή μαρτυρία για το πώς αντιλαμβανόταν η τουρκική κυβέρνηση, στις 4 Ιανουαρίου 1932, τη σχέση μεταξύ της Σύμβασης και του υπολοίπου τμήματος της θαλάσσιας μεθορίου: η πρώτη είχε ρυθμίσει το επίμαχο ζήτημα των νησίδων του Καστελλορίζου, ενώ για το υπόλοιπο της μεθορίου δεν υπήρχε, κατά την τουρκική επίσημη θέση εκείνη τη στιγμή, καμία υφιστάμενη διαφορά, αλλά μόνο η ανάγκη της τεχνικής χάραξής του.

Μετά από αυτό, στις 28 Δεκεμβρίου 1932 ακολούθησε η αποτύπωση της υπόλοιπης θαλάσσιας μεθορίου Ιταλίας–Τουρκίας.Εδώ αρχίζει το δεύτερο, και σήμερα ιδιαίτερα αμφισβητούμενο, μέρος της υπόθεσης.Το Πρωτόκολλο της 28ης Δεκεμβρίου 1932 δεν πρέπει να συγχέεται με τη Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου. Πρόκειται για διαφορετικό κείμενο, το οποίο περιγράφει τη θαλάσσια μεθόριο με σειρά σημείων και με αναφορές στους υδρογραφικούς χάρτες που χρησιμοποιήθηκαν για την αποτύπωσή της.Η γραμμή που προκύπτει από το Πρωτόκολλο δεν πρέπει επομένως να αντιμετωπίζεται ως μία απλή ευθεία. Είναι μία ακολουθία επιμέρους τμημάτων και σημείων, η οποία συνδέει διαφορετικές περιοχές της τότε ιταλοτουρκικής θαλάσσιας μεθορίου.

Όταν σήμερα γίνεται λόγος για «τη γραμμή του 1932», δημιουργείται συχνά η εντύπωση ότι πρόκειται για μία και μόνη γραμμή.Αυτό δεν αποδίδει με ακρίβεια τη νομική και γεωγραφική πραγματικότητα.Για την περιοχή που μας ενδιαφέρει πρέπει να διακρίνουμε τέσσερις γραμμές ή τμήματα γραμμών:

α) Η γραμμή της Σύμβασης του Καστελλορίζου. Είναι η γραμμή που προκύπτει από τη Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου 1932 και αφορά την περιοχή μεταξύ της ανατολικής ακτής της Ανατολίας και του Καστελλορίζου.Η γραμμή αυτή συνδέεται άμεσα με τα άρθρα 3, 4 και 5 της Σύμβασης και με την κατανομή κυριαρχίας επί των νησίδων και βράχων.

β) Η γραμμή Ρόδου–Σάμου. Είναι το τμήμα της χάραξης του Δεκεμβρίου 1932 που αφορά την ευρύτερη θαλάσσια μεθόριο από την περιοχή της Ρόδου προς την περιοχή της Σάμου.Το τμήμα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία διότι, από την αλληλογραφία που έχουμε εξετάσει για την περίοδο 1935–1936, δεν προκύπτει ότι αποτέλεσε αντικείμενο της συγκεκριμένης τουρκικής αντίρρησης.

γ) Η γραμμή Ρόδου–Καστελλορίζου. Πρόκειται για το πρώτο από τα δύο επίμαχα τμήματα που συνδέονται άμεσα με την περιοχή του Καστελλορίζου.

δ) Η νοτιοανατολική προέκταση πέρα από το Καστελλόριζο. Πρόκειται για το δεύτερο επίμαχο τμήμα, που συνεχίζει προς νοτιοανατολική κατεύθυνση πέρα από την περιοχή του Καστελλορίζου.

Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης. Η τουρκική διπλωματική αλληλογραφία της δεκαετίας του 1930 δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως γενική απόρριψη ολόκληρης της χάραξης του 1932.

Ένα ακόμη στοιχείο που δεν πρέπει να χαθεί είναι η λειτουργία της γραμμής του Πρωτοκόλλου σε σχέση με τα 12 ναυτικά μίλια.Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία διότι το Πρωτόκολλο δεν χρησιμοποιεί τη γραμμή με έναν και μοναδικό τρόπο.Αναφέρει ότι η περιοχή μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια από τα αντίστοιχα εδάφη, ανήκει κυριαρχικά στα κράτη που έχουν κυριαρχία και στο έδαφος. Πέρα από αυτή την απόσταση, η λειτουργία της συνοριακής γραμμής δεν επηρεάζει την κυριαρχία.

Η διπλωματική αλληλογραφία μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας κατά τα έτη 1935 και 1936, δηλαδή μεταξύ των ίδιων των κρατών που είχαν συνάψει τις πράξεις του 1932, δείχνει μια υπαναχώρηση της Τουρκίας.Στις 20 Νοεμβρίου 1935 ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών επανήλθε στο ζήτημα της χάραξης και στη σχέση της με τις πράξεις του 1932. Η τουρκική πλευρά δεν αντιμετώπιζε πλέον το ζήτημα ως απλή χαρτογραφική διαδικασία, αλλά έθετε ζήτημα ως προς τη σημασία συγκεκριμένων τμημάτων της γραμμής.Ακολούθησε η ιταλική επιστολή της 12ης Φεβρουαρίου 1936, η οποία αποτελεί σημαντικό κρίκο στην αλληλογραφία.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η συζήτηση δεν αφορούσε αδιακρίτως ολόκληρη τη γραμμή Ρόδου–Σάμου.Αφορούσε συγκεκριμένα τμήματα, τα οποία σχετίζονταν με:

α) τη σύνδεση Ρόδου–Καστελλορίζου και

β) τη νοτιοανατολική προέκταση της γραμμής πέρα από το Καστελλόριζο.

Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για τη σημερινή χαρτογραφική παρουσίαση. Η γραμμή Ρόδου–Σάμου δεν πρέπει να χρωματίζεται ή να παρουσιάζεται ως τμήμα που είχε τότε την ίδια τουρκική αμφισβήτηση.

Η αλληλογραφία συνεχίστηκε το φθινόπωρο του 1936.Στις 26 Σεπτεμβρίου 1936, ο Γενικός Γραμματέας του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών απηύθυνε επιστολή προς τον Ιταλό πρέσβη στην Άγκυρα, CarloGalli, στην οποία επανερχόταν στο ζήτημα της οριοθέτησης.Η τουρκική επιστολή αναφέρεται στην προηγούμενη ιταλική επικοινωνία της 12ης Φεβρουαρίου 1936 και στις γραμμές που είχαν σημειωθεί με αραβικούς και ρωμαϊκούς αριθμούς.Το σημαντικότερο σημείο της τουρκικής απάντησης είναι η διατύπωση ότι, παρόλη την παραπάνω διευκρίνιση, ότι δηλαδή η γραμμή αυτή δεν δημιουργούσε κυριαρχικά δικαιώματα στις περιοχές πέρα από τα 12 ναυτικά μίλια, οι Τούρκοι θέλησαν να καταργήσουν τα δύο τμήματα της που θεωρούσαν ότι θα τους δημιουργούσαν προβλήματα και ότι ήταν ακατάλληλη οποιασδήποτε οριοθέτησης σε ελεύθερη θάλασσα. Έτσι η συζήτηση μετατοπίστηκε στη λειτουργία της γραμμής και στην έννοια της οριοθέτησηςστην «ελεύθερη θάλασσα».

Η εξέλιξη ολοκληρώθηκε με την επιστολή του Ιταλού πρέσβη CarloGalli της 28ης Νοεμβρίου 1936.Ο Galli, ενεργώντας σύμφωνα με τις οδηγίες του ιταλικού Υπουργείου Εξωτερικών, γνωστοποίησε στην τουρκική πλευρά ότι η ιταλική κυβέρνηση θεωρούσε πως το ζήτημα της οριοθέτησης των ιταλοτουρκικών συνόρων στο Αιγαίο είχε λυθεί με βάση τις προηγούμενες σχετικές επικοινωνίες.Η διατύπωση αυτή έχει μεγάλη αποδεικτική σημασία.Δεν έχουμε πλέον μόνο το κείμενο του Πρωτοκόλλου του 1932. Έχουμε μία μεταγενέστερη επίσημη ανταλλαγή μεταξύ των δύο κρατών, στην οποία η Ιταλία δηλώνει ότι θεωρεί το ζήτημα λυμένο.

Επομένως, η περίοδος 1935–1936 δεν μπορεί να παραλειφθεί από οποιαδήποτε σοβαρή νομικοϊστορική εξέταση της γραμμής.Ταυτόχρονα, πρέπει να διατηρηθεί η διάκριση ανάμεσα:στο αρχικό συμβατικό κείμενο του 1932,στην τουρκική αμφισβήτηση συγκεκριμένων τμημάτων,στις ιταλικές ερμηνευτικές εξηγήσεις,καιστη μεταγενέστερη συμφωνημένη πρακτική των δύο κυβερνήσεων το 1936.Αυτή η αλληλουχία είναι πολύ πιο ακριβής από την απλουστευμένη διατύπωση ότι «η Τουρκία αποδέχθηκε» ή «η Τουρκία απέρριψε» συνολικά τη γραμμή.

Αντίθετα, από τα έγγραφα που έχουν εξεταστεί μέχρι σήμερα δεν προκύπτει αντίστοιχη τουρκική αντίρρηση κατά της γραμμής Ρόδου–Σάμου.Αυτό δεν είναι μία ασήμαντη λεπτομέρεια.Σημαίνει ότι η μεταγενέστερη αμφισβήτηση πρέπει να αποτυπώνεται τμηματικά και όχι συνολικά.Γι' αυτό και ο χάρτης που θα συνοδεύσει την έρευνα πρέπει να εμφανίζει τις τέσσερις γραμμές χωριστά.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο σημείο 30 του Πρωτοκόλλου της 28ης Δεκεμβρίου 1932.Το σημείο αυτό συνδέεται με την περιοχή των Kardak/Ιμίων και αποτελεί ένα από τα σημεία στα οποία στηρίχθηκε μεταγενέστερα η νομική συζήτηση για το καθεστώς των δύο βραχονησίδων.Η σημασία του σημείου 30 είναι ότι βρίσκεται μέσα στο ίδιο το κείμενο που περιγράφει τη θαλάσσια μεθόριο Ιταλίας–Τουρκίας.

Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι απλώς αν τα Ίμια «αναφέρονται στη Λωζάννη».Το κρίσιμο νομικό ερώτημα είναι:ποιο ήταν το καθεστώς των Ιμίων κατά τον χρόνο που η Ιταλία κατείχε και ασκούσε κυριαρχία στα Δωδεκάνησα, τι προέβλεπε η μεταγενέστερη ιταλοτουρκική οριοθέτηση και ποιος τίτλος μεταβιβάστηκε στην Ελλάδα το 1947;Αυτό είναι το πραγματικό νομικό ζήτημα.

Η επόμενη κρίσιμη πράξη είναι η Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία, που υπογράφηκε στο Παρίσι στις 10 Φεβρουαρίου 1947.Το άρθρο 14 ορίζει ότι:«Η Ιταλία εκχωρεί στην Ελλάδα με πλήρη κυριαρχία τα Δωδεκάνησα...»και απαριθμεί ρητά τη Ρόδο, τη Σύμη, την Κω και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, καθώς και το Καστελλόριζο, μαζί με τα παρακείμενα νησιά.Η διάταξη είναι αποφασιστική για την ιστορική ακολουθία.Η Ελλάδα δεν απέκτησε το 1947 μία νέα, αυτοτελή θαλάσσια οριοθέτηση με την Τουρκία.Απέκτησε την κυριαρχία επί των Δωδεκανήσων από την Ιταλία. Δηλαδή η Συνθήκη των Παρισίων επαναλαμβάνει το λεκτικό του άρθρου 15 της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923.

Τον Σεπτέμβριο του 1945 ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Bevin είχε προτείνει να παραχωρηθεί το Καστελλόριζο στην Τουρκία. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Byrnes διαφώνησε. Επισήμανε ότι δεν υπήρχαν στοιχεία ότι η Τουρκία επιθυμούσε πραγματικά το νησί και ότι ο πληθυσμός του ήταν overwhelmingly Greek. Πρόσθεσε ότι, εφόσον το νησί παρέμενε αποστρατιωτικοποιημένο, δεν θα υπήρχε στρατιωτικός κίνδυνος για την Τουρκία από την ελληνική κυριαρχία.Το 1946, σε αμερικανική διπλωματική αναφορά, καταγράφεται επίσης ότι η Τουρκία ήταν ικανοποιημένη από την απόφαση των υπουργών Εξωτερικών να επιστραφούν τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα, αν και θα προτιμούσε την επιστροφή δύο ή τριών νησιών κοντά στις τουρκικές ακτές. Καταγράφεται ακόμη ότι ο Bevin είχε συμβουλεύσει τους Τούρκους να μην επιδιώξουν το Καστελλόριζο και τη Σύμη, διότι μία τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερες σοβιετικές πιέσεις προς την Τουρκία.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι και η αμερικανική τεκμηρίωση της ίδιας της διαδικασίας σύνταξης της Συνθήκης.Σε σχέδιο του άρθρου περί των Δωδεκανήσων προτάθηκε να αναφέρονται ρητά η Ρόδος, η Κως, η Σύμη, το Castelrosso (Megisti) και τα μικρότερα νησιά που εξαρτώνται από αυτά, ακριβώς για να αποφευχθεί οποιαδήποτε αμφισημία ως προς την έκταση της έκφρασης «Δωδεκάνησα».Σε μεταγενέστερο στάδιο η αρμόδια επιτροπή διατύπωσε το άρθρο με ρητή απαρίθμηση των νησιών και των εξαρτώμενων από αυτά νησίδων και πρότεινε ακόμη την προετοιμασία κειμένου και χάρτη για τη θαλάσσια μεθόριο της Ελλάδας στην περιοχή των Δωδεκανήσων.

Εδώ βρίσκεται το δυσκολότερο σημείο της υπόθεσης.Η Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου 1932 έχει σαφή διεθνή συμβατικό χαρακτήρα, κυρώθηκε και καταχωρίστηκε στην Κοινωνία των Εθνών ως No. 3191.Για το Πρωτόκολλο της 28ης Δεκεμβρίου 1932, αντιθέτως, η Τουρκία υποστηρίζει ότι δεν ολοκληρώθηκαν οι απαιτούμενες διαδικασίες κύρωσης και ότι το κείμενο δεν καταχωρίστηκε στην Κοινωνία των Εθνών.Αυτό αποτελεί τον πυρήνα της σύγχρονης τουρκικής νομικής θέσης.Από την άλλη πλευρά, η ελληνική επιχειρηματολογία υποστηρίζει ότι το Πρωτόκολλο αποτελεί συνακόλουθη και συμπληρωματική πράξη της Σύμβασης του Ιανουαρίου και ότι η μεταγενέστερη πρακτική των δύο κρατών πρέπει να ληφθεί υπόψη.

Η αλληλογραφία Ιταλίας–Τουρκίας του 1935–1936 έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι προέρχεται από τα ίδια τα συμβαλλόμενα κράτη και αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο αυτά αντιλαμβάνονταν, λίγα μόλις χρόνια μετά τις συμφωνίες του 1932, τη μεταξύ τους θαλάσσια μεθόριο. Η σημασία της γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη η επιστολή του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών TevfikRüştü της 4ης Ιανουαρίου 1932, με την οποία η τουρκική κυβέρνηση δήλωνε ότι, μετά τη Σύμβαση της ίδιας ημέρας, το υπόλοιπο της τουρκοϊταλικής θαλάσσιας μεθορίου δεν αποτελούσε αντικείμενο «καμίας διαφοράς και καμίας αμφισβήτησης οποιασδήποτε φύσεως» και πρότεινε την άμεση τεχνική χάραξή του. Υπό το φως αυτής της αρχικής τοποθέτησης, η αλληλογραφία του 1935–1936 δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως απλή επανάληψη μιας πάγιας τουρκικής άρνησης, αλλά ως μεταγενέστερη εξέλιξη και επανεξέταση συγκεκριμένων ζητημάτων της χάραξης. Και πράγματι, από την ανταλλαγή των επιστολών προκύπτει ότι η τουρκική πλευρά δεν εμφανίζεται να απορρίπτει συνολικά τη θαλάσσια μεθόριο του 1932, αλλά να εγείρει ζήτημα ως προς δύο συγκεκριμένα τμήματα που συνδέονται με το Καστελλόριζο, το ένα προς την κατεύθυνση της Ρόδου και το άλλο προς νοτιοανατολικά του Καστελλορίζου. Αυτό αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την ερμηνεία της εξέλιξης της υπόθεσης, διότι δείχνει ότι η μεταγενέστερη τουρκική αμφισβήτηση είχε συγκεκριμένο αντικείμενο και δεν ταυτιζόταν εξαρχής με γενική απόρριψη ολόκληρης της γραμμής του 1932, η οποία είχε προ συμφωνηθεί, όπως μας διαβεβαιώνει ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών TevfikRüştü στις 4ης Ιανουαρίου 1932.

Μία από τις σημαντικότερες ανεξάρτητες νομικές πηγές για τη μεταγενέστερη συζήτηση είναι η μελέτη της Law Library of Congress, Global Legal Research Directorate, με τίτλο Greece: Status of ImiaIsletsUnder International Law, της TheresaPapademetriou, Μάρτιος 1999.Η μελέτη εξετάζει τη Λωζάννη, τη Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου 1932, το Πρωτόκολλο της 28ης Δεκεμβρίου 1932 και τη Συνθήκη Ειρήνης του 1947.Η αξία της όμως πρέπει να οριοθετηθεί σωστά.Δεν αποτελεί απόφαση διεθνούς δικαστηρίου.Δεν αποτελεί δεσμευτική γνωμοδότηση της αμερικανικής κυβέρνησης.Αποτελεί νομική μελέτη της Νομικής Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου, με αντικείμενο την εξέταση των πηγών και των επιχειρημάτων των δύο πλευρών.Ακριβώς γι' αυτό έχει αξία ως ανεξάρτητη αμερικανική νομική επεξεργασία, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως διεθνής δικαστική κρίση.Διαφορετικό τεκμήριο αποτελεί η αμερικανική πολιτική και κοινοβουλευτική θέση της περιόδου μετά την κρίση των Ιμίων.Στα CongressionalRecords του 1999 καταγράφηκε θέση μελών του Κογκρέσου υπέρ της ελληνικής κυριαρχίας στα Ίμια και υπέρ της άποψης ότι η σχετική νομική αλυσίδα ανάγεται στη Λωζάννη, στις ιταλοτουρκικές πράξεις του 1932 και στη Συνθήκη του 1947.

Η σημερινή συζήτηση έχει υπερβολικά επικεντρωθεί στα Ίμια.Τα Ίμια είναι βεβαίως σημαντικά, επειδή το σημείο 30 του Πρωτοκόλλου συνδέεται άμεσα με αυτά.Όμως η ευρύτερη νομική εικόνα είναι πολύ μεγαλύτερη.Αφορά ολόκληρη τη διαδρομή:Καστελλόριζο – Ρόδος – Δωδεκάνησα – Σάμος.Και, κυρίως, αφορά τη διάκριση ανάμεσα σε διαφορετικές γραμμές διαφορετικής συμβατικής προέλευσης με κύριο στόχο την Μαρμαρίδα και την διέξοδό της στην «ελεύθερη θάλασσα».Γι' αυτό η παρουσίαση του ζητήματος με μία ενιαία «γραμμή του 1932» είναι ανεπαρκής.Το Πρωτόκολλο της 28ης Δεκεμβρίου 1932 πρέπει να εξεταστεί με βάση τα σημεία της, τους χάρτες στους οποίους παραπέμπει, τη ρύθμιση των 12 ναυτικών μιλίων και — κυρίως — τη νομική του σχέση με τη Σύμβαση του Ιανουαρίου.

Η διπλωματική αλληλογραφία 1935–1936 είναι καθοριστικής σημασίας, επειδή δείχνει ότι η διαφωνία δεν αφορούσε αδιακρίτως ολόκληρη τη χάραξη, αλλά συγκεκριμένα τμήματα που συνδέονται με το Καστελλόριζο. Η επιστολή της 26ης Σεπτεμβρίου 1936 και η απάντηση του CarloGalli της 28ης Νοεμβρίου 1936 πρέπει να εξεταστούν ως μεταγενέστερη πρακτική των ίδιων των συμβαλλομένων μερών.

Και, τέλος, η Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947, με το άρθρο 14, μεταβίβασε στην Ελλάδα τα Δωδεκάνησα, ρητά περιλαμβανομένου του Καστελλορίζου και των παρακείμενων νησίδων.Η τουρκική διπλωματική αμφισβήτηση της δεκαετίας του 1930 όχι μόνον δεν αποτελεί γενική αμφισβήτηση της γραμμής από τη Ρόδο ως τη Σάμο, αλλά ξεκαθαρίζει ότι οι αντιρρήσεις τις Τουρκίας ήταν περιορισμένες και ότι εντοπίζονταν στα δύο τμήματα που σχετίζονται με την γραμμή κυριαρχίας τουΚαστελλορίζου: το τμήμα Ρόδου–Καστελλορίζου και τη νοτιοανατολική προέκτασή της.Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να αποτυπωθεί και στον τελικό χάρτη, που πρέπει να δείχνει χωριστά:

1. τη γραμμή της Σύμβασης της 4ης Ιανουαρίου 1932 στην περιοχή του Καστελλορίζου,

2. τη γραμμή Ρόδου–Σάμου του Πρωτοκόλλου και τα 12 μίλια της κυριαρχίας,

3. τη γραμμή Ρόδου–Καστελλορίζου του Πρωτοκόλλου,

4. τη νοτιοανατολική προέκταση πέρα από τη γραμμή τουΚαστελλορίζου, όπως προβλέπεται στο Πρωτόκολλο.

Μόνο έτσι γίνεται ορατή η πραγματική νομική δομή της μεθορίου και, κυρίως, γίνεται κατανοητό ποιο ακριβώς τμήμα αμφισβητήθηκε από την Τουρκία και ποιο όχι. Το πρωτόκολλο του Δεκεμβρίου του 1932, μας ξεκαθαρίζει όλο το καθεστώς που ισχύει στα Δωδεκάνησα φτάνει κανείς να το διαβάσει ολόκληρο και σωστά.

Βασικές πηγές

1. Συνθήκη της Λωζάννης, 24 Ιουλίου 1923, ιδίως άρθρα 15 και 16.
2. ΣύμβασηΙταλίας–Τουρκίας, Άγκυρα, 4 Ιανουαρίου 1932,
3. League of Nations Treaty Series, No. 3191, καταχώριση 24 Μαΐου 1933.
4. Τουρκικός Νόμος 2106/14.1.1933.
5. Πρωτόκολλο Ιταλίας–Τουρκίας, 28 Δεκεμβρίου 1932.
6. Ιταλοτουρκική διπλωματική αλληλογραφία 1935–1936.
7. Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία, Παρίσι, 10 Φεβρουαρίου 1947, άρθρο 14.
8. U.S. Department of State, Foreign Relations of the United States,1945–1946.
9. Law Library of Congress, Global Legal Research Directorate, Theresa Papademetriou, Greece: Status of Imia Islets Under International Law, March 1999.
10. CongressionalRecord, 1999, σχετικά με τα Ίμια.
11. Επίσημες τουρκικές τοποθετήσεις.
12. Επίσημες ελληνικές τοποθετήσεις.

• Διάρκεια: 60'
• Ηλικίες: 3+
• Ζωντανή μουσική
• Διαδραστική παράσταση

Με νέα ανάρτηση του ο πρώην αντιδήμαρχος Αταβύρου και πρώην δημοτικός σύμβουλος Ρόδου δίνει παραπάνω εξηγήσεις για την παραίτηση του και παραπέμπει, χωρίς να τον αναφέρει αμέσως, κατευθείαν στον δήμαρχο Ρόδου ο οποίος απουσιάζει παντελώς απο το κείμενο του αλλά εμμέσως τον φωτογραφίζει. Σε κάποιο σημείο της ανάρτησης του ο κ. Μενεγάκης γράφει: "Ο αιρετός κρίνεται για το έργο του. Για να μπορέσει όμως να αποδώσει στο μέγιστο, χρειάζεται συνεργασία και όχι εμπόδια. Όταν αυτή η προϋπόθεση δεν υπάρχει, κάποια στιγμή οφείλεις να πάρεις τις αποφάσεις σου. Τις δικαιολογίες άλλωστε τις αφήνω σε εκείνους που είχαν τη θεσμική δύναμη και την ευθύνη να διορθώσουν πράγματα και καταστάσεις, αλλά επέλεξαν έναν διαφορετικό δρόμο".

Ποιός δεν δίόρθωσε αλλά επέλεξε εναν διαφορετικό τρόπο, ποιος άλλος απο τον δήμαρχο κ. Κολιάδη. Εξάλλου το συνηθίζει να αδειάζει τους συνεργάτες του και άλλους αιρετούς. Κάτι παραπάνω ξέρει ο Λευτεράκης απο τη Σύμη....

Η ανάρτηση αναλυτικά:

Ιατρική του Τρόπου Ζωής, υγιής γήρανση και «αντιγήρανση»: επιστήμη, ειδικότητα ή ένα νέο πεδίο της Ιατρικής;

 

 

Η πρόληψη αποτελούσε ανέκαθεν θεμελιώδη αρχή της Ιατρικής. Αυτό που αλλάζει τα τελευταία χρόνια δεν είναι τόσο η ανακάλυψη ότι η διατροφή, η άσκηση, ο ύπνος ή το κάπνισμα επηρεάζουν την υγεία, όσο η προσπάθεια να ενσωματωθούν συστηματικά αυτές οι παρεμβάσεις στην καθημερινή κλινική πράξη, με συγκεκριμένη εκπαίδευση, δεξιότητες και επιστημονικά κριτήρια.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναπτύχθηκε διεθνώς η Ιατρική του Τρόπου Ζωής (Lifestyle Medicine).

Τι είναι πραγματικά η Ιατρική του Τρόπου Ζωής;

Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής είναι μια τεκμηριωμένη κλινική προσέγγιση που χρησιμοποιεί την τροποποίηση του τρόπου ζωής τόσο για την πρόληψη όσο και ως μέρος της θεραπείας χρόνιων νοσημάτων.

Οι βασικοί της άξονες είναι η υγιεινή και ποιοτική διατροφή, η τακτική σωματική δραστηριότητα, ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος, η αντιμετώπιση του χρόνιου στρες, η αποφυγή του καπνού και άλλων επιβλαβών ουσιών, καθώς και η διατήρηση ουσιαστικών κοινωνικών σχέσεων.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η επιστήμη της αλλαγής συμπεριφοράς. Δεν αρκεί ο ιατρός να πει στον ασθενή «χάστε βάρος» ή «ασκηθείτε». Πρέπει να μπορεί να τον βοηθήσει να μετατρέψει τη συμβουλή σε εφαρμόσιμη και μακροχρόνια αλλαγή.

Ήδη από το 2010 δημοσιεύθηκαν στο JAMA συγκεκριμένες βασικές δεξιότητες που πρέπει να διαθέτει ο ιατρός για την εφαρμογή της Ιατρικής του Τρόπου Ζωής, ενώ τα διεθνή πρότυπα βασικών γνώσεων και δεξιοτήτων έχουν έκτοτε αναθεωρηθεί και επεκταθεί.

Η επιστημονική βάση των επιμέρους παρεμβάσεων είναι ισχυρή. Στο μεγάλο Πρόγραμμα Πρόληψης του Διαβήτη των ΗΠΑ (Diabetes Prevention Program), για παράδειγμα, εντατική παρέμβαση στον τρόπο ζωής, με στόχο την απώλεια βάρους και τουλάχιστον 150 λεπτά εβδομαδιαίας φυσικής δραστηριότητας, μείωσε κατά 58% την εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 σε άτομα υψηλού κινδύνου.

Αντίστοιχα, η μεσογειακή διατροφή έχει τεκμηριωθεί σε τυχαιοποιημένες μελέτες καρδιαγγειακής πρόληψης, ενώ η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία (American Heart Association) εντάσσει πλέον τη διατροφή, την άσκηση, την αποφυγή της νικοτίνης και τον ύπνο στον ίδιο πυρήνα πρόληψης με την αρτηριακή πίεση, τα λιπίδια και τη γλυκόζη, στο πρότυπο που ονομάζει «Οκτώ Βασικά Στοιχεία για την Υγεία» (Life's Essential 8).

Άρα, η Ιατρική του Τρόπου Ζωής δεν είναι εναλλακτική ιατρική ούτε συνώνυμο της γενικής έννοιας της «ευεξίας» (wellness). Όταν ασκείται σωστά, αποτελεί εφαρμογή της τεκμηριωμένης ιατρικής (evidence-based medicine) πάνω στους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου.

Είναι σήμερα αναγνωρισμένη ιατρική ειδικότητα;

Η απάντηση χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.

Υπάρχουν διεθνώς οργανωμένες επιστημονικές εταιρείες Ιατρικής του Τρόπου Ζωής, προγράμματα πιστοποίησης, μεταπτυχιακές σπουδές και οργανωμένα προγράμματα εκπαίδευσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Ιατρική του Τρόπου Ζωής έχει ήδη παντού τη θεσμική θέση μιας αυτοτελούς βασικής ιατρικής ειδικότητας, όπως η Παθολογία, η Καρδιολογία ή η Ενδοκρινολογία.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργεί εδώ και χρόνια πιστοποίηση μέσω του Αμερικανικού Συμβουλίου Ιατρικής του Τρόπου Ζωής (American Board of Lifestyle Medicine).

Η ουσιαστική θεσμική εξέλιξη είναι εξαιρετικά πρόσφατη: στις 19 Αυγούστου 2026, το Αμερικανικό Συμβούλιο Ιατρικών Ειδικοτήτων (American Board of Medical Specialties – ABMS) ενέκρινε τη δημιουργία Τίτλου Εστιασμένης Κλινικής Πρακτικής στην Ιατρική του Τρόπου Ζωής (Focused Practice Designation in Lifestyle Medicine).

Τη διοικητική ευθύνη έχει το Αμερικανικό Συμβούλιο Προληπτικής Ιατρικής (American Board of Preventive Medicine), ενώ στη διαδικασία συμμετέχουν έντεκα αναγνωρισμένα συμβούλια ιατρικών ειδικοτήτων, μεταξύ των οποίων η Παθολογία, η Οικογενειακή Ιατρική, η Παιδιατρική και η Νευρολογία–Ψυχιατρική.

Πρόκειται για πολύ σημαντική εξέλιξη. Δεν δημιουργήθηκε ακόμη νέα πρωτογενής ειδικότητα «Ιατρικής του Τρόπου Ζωής». Δημιουργήθηκε, όμως, ένα επίσημα αναγνωρισμένο πεδίο εστιασμένης ιατρικής πρακτικής μέσα στο αμερικανικό σύστημα πιστοποίησης ειδικοτήτων.

Αυτό δείχνει σαφώς προς ποια κατεύθυνση κινείται το πεδίο.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Βασιλικό Κολλέγιο Γενικών Ιατρών (Royal College of General Practitioners) έχει θεσπίσει πλαίσιο για Γενικούς Ιατρούς με διευρυμένο ρόλο στην Ιατρική του Τρόπου Ζωής (GP with Extended Role in Lifestyle Medicine).

Πρόκειται και πάλι για πρόσθετη εξειδίκευση ενός ήδη ειδικευμένου ιατρού και όχι για ανεξάρτητη βασική ιατρική ειδικότητα.

Στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία υπάρχουν διαδρομές πιστοποίησης μέσω της Αυστραλασιατικής Εταιρείας Ιατρικής του Τρόπου Ζωής (Australasian Society of Lifestyle Medicine). Η ίδια η εταιρεία διευκρινίζει ότι η πιστοποίηση δεν αποτελεί άδεια ανεξάρτητης άσκησης επαγγέλματος και λειτουργεί συμπληρωματικά προς την αρχική επαγγελματική ιδιότητα του ιατρού ή άλλου επαγγελματία υγείας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Λιθουανία, όπου έχουν θεσπιστεί υπηρεσίες και επαγγελματικός ρόλος ειδικού στην Ιατρική του Τρόπου Ζωής. Πρόκειται, όμως, για διακριτό επαγγελματικό ρόλο που εντάσσεται στην ομάδα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας και όχι κατ’ ανάγκην για νέα αυτοτελή ιατρική ειδικότητα αποκλειστικά για ιατρούς.

Και στην Ελλάδα;

Στην Ελλάδα η Ιατρική του Τρόπου Ζωής δεν αποτελεί σήμερα αναγνωρισμένο τίτλο ιατρικής ειδικότητας.

Υπάρχει, ωστόσο, αυξανόμενη ακαδημαϊκή δραστηριότητα. Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας έχει οργανώσει διεθνές Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Ιατρική του Τρόπου Ζωής (MSc in Lifestyle Medicine), 90 πιστωτικών μονάδων ECTS, με τη συμμετοχή τμημάτων της Ιατρικής, της Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού και της Διατροφής–Διαιτολογίας.

Παράλληλα δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα επαγγελματίες με διεθνείς πιστοποιήσεις του Διεθνούς Συμβουλίου Ιατρικής του Τρόπου Ζωής (International Board of Lifestyle Medicine).

Επομένως, πρέπει να διαχωρίζεται σαφώς ένα μεταπτυχιακό δίπλωμα ή μία διεθνής πιστοποίηση από τον θεσμικό τίτλο μιας επισήμως αναγνωρισμένης ιατρικής ειδικότητας.

Υπάρχει τάση να αυτονομηθεί;

Ναι — και η εξέλιξη του 2026 στις ΗΠΑ αποτελεί ίσως την ισχυρότερη μέχρι σήμερα ένδειξη θεσμικής αναγνώρισης.

Δεν είναι, όμως, βέβαιο ότι η τελική μορφή της Ιατρικής του Τρόπου Ζωής θα είναι παντού μια νέα, πλήρως αυτόνομη ειδικότητα.

Υπάρχει σοβαρό επιχείρημα ότι ταιριάζει περισσότερο ως οριζόντια πρόσθετη εξειδίκευση που μπορεί να αποκτήσει ένας Παθολόγος, Γενικός ή Οικογενειακός Ιατρός, Καρδιολόγος, Ενδοκρινολόγος, Παιδίατρος ή άλλος ειδικός.

Ο λόγος είναι ότι σημαντικό τμήμα του αντικειμένου της βρίσκεται ήδη μέσα στην Παθολογία, την Πρωτοβάθμια Φροντίδα, την Προληπτική Ιατρική, την καρδιομεταβολική ιατρική και τη Δημόσια Υγεία.

Από την άλλη πλευρά, το πεδίο διαθέτει πλέον δικά του πρότυπα γνώσεων και δεξιοτήτων, διεθνείς εξετάσεις πιστοποίησης, επιστημονικές εταιρείες, πανεπιστημιακά προγράμματα και οργανωμένο ερευνητικό υπόβαθρο.

Η πιθανότερη εξέλιξη δεν είναι να υποκαταστήσει τις κλασικές ειδικότητες, αλλά να αποκτήσει σαφώς οριοθετημένη πρόσθετη εξειδίκευση και πιστοποίηση μέσα σε αυτές.

Και η «αντιγήρανση»; Είναι επιστημονικά δόκιμος όρος;

Εδώ απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή.

Η επιστημονική μελέτη της βιολογίας της γήρανσης είναι απολύτως υπαρκτή και ιδιαίτερα δυναμική.

Ένα σύγχρονο ερευνητικό πεδίο είναι η επιστήμη των μηχανισμών της γήρανσης (geroscience), δηλαδή η μελέτη των βιολογικών μηχανισμών που συνδέουν τη γήρανση με την εμφάνιση χρόνιων παθήσεων και του κατά πόσο η τροποποίησή τους μπορεί να καθυστερήσει την εμφάνιση πολλαπλών νοσημάτων που σχετίζονται με την ηλικία.

Αυτό, όμως, είναι διαφορετικό από την εμπορική χρήση του όρου «αντιγηραντική ιατρική» (anti-aging medicine).

Στην επιστημονική και κλινική επικοινωνία καταλληλότεροι είναι οι όροι:

υγιής γήρανση (healthy ageing), υγιής μακροβιότητα (healthy longevity) και διάρκεια ζωής με καλή υγεία (healthspan).

Η τελευταία έννοια είναι ιδιαίτερα σημαντική. Δεν μας ενδιαφέρει μόνο πόσα χρόνια θα ζήσει ένας άνθρωπος, αλλά πόσα από αυτά τα χρόνια θα τα ζήσει χωρίς σοβαρή νόσο, αναπηρία και απώλεια της λειτουργικότητάς του.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει την υγιή γήρανση ως τη διαδικασία ανάπτυξης και διατήρησης της λειτουργικής ικανότητας που επιτρέπει την ευεξία στη μεγαλύτερη ηλικία.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς «να πολεμήσουμε τα γηρατειά», αλλά να διατηρήσουμε τη λειτουργικότητα, την αυτονομία και την ποιότητα ζωής.

Σήμερα η έρευνα εξετάζει, μεταξύ άλλων, φάρμακα που στοχεύουν τα γηρασμένα κύτταρα (senolytics), μεταβολικές παρεμβάσεις, την κυτταρική οδό mTOR, το συνένζυμο NAD⁺, βιοδείκτες γήρανσης και τα λεγόμενα επιγενετικά ρολόγια (epigenetic clocks).

Όμως η μετάβαση από ενδιαφέροντα βιολογικά ευρήματα σε αποδεδειγμένο κλινικό όφελος στον άνθρωπο παραμένει δύσκολη.

Δεν υπάρχει σήμερα κάποια ευρέως αποδεκτή θεραπεία που να έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να αναστρέψει συνολικά τη βιολογική γήρανση στον άνθρωπο και ταυτόχρονα να βελτιώσει ουσιαστικά τις κλινικές εκβάσεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το NAD⁺. Συστηματικές ανασκοπήσεις δείχνουν ότι πρόδρομες ουσίες του NAD⁺, όπως το νικοτιναμιδο-ριβοσίδιο (NR) και το μονονουκλεοτίδιο νικοτιναμίδης (NMN), μπορούν να μεταβάλλουν ορισμένους βιοχημικούς δείκτες.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα σε ουσιαστικές μεταβολικές, αγγειακές ή λειτουργικές εκβάσεις στον άνθρωπο παραμένουν ετερογενή και συχνά μη σημαντικά.

Για την ενδοφλέβια χορήγηση NAD⁺ ειδικά, δεν υπάρχουν επαρκείς κλινικές μελέτες που να τεκμηριώνουν όφελος για σκοπούς «αντιγήρανσης» ή γενικής ευεξίας.

Άρα ο όρος «αντιγήρανση» μπορεί να χρησιμοποιείται περιγραφικά ή εμπορικά, αλλά δεν πρέπει από μόνος του να εκλαμβάνεται ως επιστημονική εγγύηση αποτελεσματικότητας.

Πού αρχίζει το πρόβλημα;

Το μεγαλύτερο πρόβλημα δημιουργείται όταν κάτω από την ίδια ομπρέλα με την πραγματική πρόληψη τοποθετούνται θεραπείες εντελώς διαφορετικού βαθμού επιστημονικής τεκμηρίωσης.

Άλλο πράγμα είναι ο ιατρός που αξιολογεί την αρτηριακή πίεση, τα λιπίδια, τον σακχαρώδη διαβήτη, την παχυσαρκία, τη φυσική κατάσταση, τον ύπνο, το κάπνισμα και τις διατροφικές συνήθειες και εφαρμόζει παρεμβάσεις βάσει επιστημονικών κατευθυντήριων οδηγιών.

Και άλλο η υπόσχεση ότι ένα σκεύασμα, μία ορμόνη, ένα «πρωτόκολλο πεπτιδίων», μία έγχυση NAD⁺, βλαστοκύτταρα, εξωσώματα ή μία επεμβατική διαδικασία μπορούν να «αναστρέψουν τη βιολογική ηλικία».

Η έρευνα μπορεί ασφαλώς να εξετάζει τέτοιες υποθέσεις.

Η ύπαρξη ερευνητικού ενδιαφέροντος, όμως, δεν αποτελεί από μόνη της θεραπευτική ένδειξη.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και με επεμβατικές πράξεις.

Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση ή θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος αποτελεί πραγματική και σημαντική ιατρική θεραπεία για συγκεκριμένες παθήσεις, με διεθνώς αναγνωρισμένες ενδείξεις.

Αυτό δεν σημαίνει ότι αποτελεί τεκμηριωμένη θεραπεία «αναζωογόνησης» ή γενικής αντιγήρανσης.

Αντίστοιχα, οι αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές έχουν προειδοποιήσει ότι δεν υπάρχει αποδεδειγμένο κλινικό όφελος από εγχύσεις πλάσματος νεαρών δοτών για την πρόληψη της γήρανσης, ενώ έχουν εκδοθεί επανειλημμένες προειδοποιήσεις για μη εγκεκριμένες θεραπείες με βλαστοκύτταρα και εξωσώματα.

Τι πρέπει να προσέχει ο ασθενής;

Πριν επιλέξει ένα ιατρείο που διαφημίζει υπηρεσίες μακροβιότητας, αντιγήρανσης ή Ιατρικής του Τρόπου Ζωής, ο ασθενής πρέπει να εξετάζει κυρίως την ταυτότητα, την εκπαίδευση και την πραγματική αναγνωρισμένη ειδικότητα του ιατρού και όχι μόνο τον εμπορικό τίτλο της υπηρεσίας.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι:

Ποια αναγνωρισμένη ιατρική ειδικότητα έχει ο επαγγελματίας και τι ακριβώς αντιπροσωπεύει η επιπλέον πιστοποίηση που επικαλείται;

Ο ασθενής χρειάζεται επίσης να ζητά να πληροφορηθεί:

• ποια είναι η συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη μιας πράξης,
• ποιο είναι το αναμενόμενο όφελος,
• ποιες είναι οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες,
• αν η θεραπεία είναι εγκεκριμένη για τον συγκεκριμένο σκοπό,
• και ποια δημοσιευμένα δεδομένα σε ανθρώπους υποστηρίζουν τη χρήση της.

Ιδιαίτερα επιφυλακτικός πρέπει να είναι όταν ακούει υποσχέσεις όπως:

«αντιστροφή της ηλικίας», «αποτοξίνωση του αίματος», «επανεκκίνηση του ανοσοποιητικού», «αναζωογόνηση των κυττάρων» ή έναν συγκεκριμένο αριθμό ετών που υποτίθεται ότι θα αφαιρεθούν από τη «βιολογική ηλικία».

Οι εξετάσεις «βιολογικής ηλικίας» και τα επιγενετικά ρολόγια έχουν σημαντικό ερευνητικό ενδιαφέρον, αλλά η κλινική τους χρησιμότητα σε μεμονωμένους ασθενείς και, κυρίως, η ικανότητά τους να καθοδηγούν συγκεκριμένη θεραπεία δεν έχει ακόμη πλήρως τεκμηριωθεί.

Το ίδιο ισχύει για ορμονικές ή φαρμακολογικές παρεμβάσεις.

Η τεστοστερόνη, η αυξητική ορμόνη, η μετφορμίνη, η ραπαμυκίνη ή άλλες ουσίες δεν θα πρέπει να χορηγούνται απλώς επειδή παρουσιάζονται ως «αντιγηραντικές».

Άλλο είναι η θεραπεία μιας τεκμηριωμένης παθολογικής κατάστασης και άλλο η χορήγηση φαρμάκου σε έναν κατά τα άλλα υγιή άνθρωπο με στόχο μια θεωρητική παράταση της ζωής.

Τέλος, ένα σοβαρό πρόγραμμα Ιατρικής του Τρόπου Ζωής δεν θα πρέπει να ζητά από τον ασθενή να εγκαταλείψει μια αποδεδειγμένα αποτελεσματική θεραπεία.

Αντιθέτως, η υγιεινή διατροφή, η άσκηση και η απώλεια βάρους μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να καταστήσουν αναγκαία τη σωστά επιτηρούμενη επανεκτίμηση και, όπου ενδείκνυται, μείωση ή διακοπή ορισμένων φαρμάκων (deprescribing), όπως αντιυπερτασικών ή αντιδιαβητικών.

Αυτό αποτελεί ιατρική παρακολούθηση και όχι «απόρριψη της συμβατικής ιατρικής».

Ιατρική του Τρόπου Ζωής ή επιστροφή στην ουσία της Ιατρικής;

Ίσως το σημαντικότερο ερώτημα είναι αν χρειαζόμαστε πραγματικά μια καινούργια ειδικότητα για να μας υπενθυμίσει ότι ο ιατρός πρέπει να ασχολείται με την πρόληψη.

Η απάντηση δεν είναι αυτονόητη.

Η Παθολογία και η Πρωτοβάθμια Φροντίδα ανέκαθεν είχαν την πρόληψη στον πυρήνα τους.

Αυτό που επιχειρεί να προσθέσει η Ιατρική του Τρόπου Ζωής είναι περισσότερο χρόνο, δομή, εκπαίδευση στην αλλαγή συμπεριφοράς και συστηματική παρακολούθηση παραγόντων που η σύγχρονη καθημερινή ιατρική πράξη συχνά αντιμετωπίζει αποσπασματικά.

Αν αυτή η εξέλιξη οδηγήσει σε καλύτερη πρόληψη, καλύτερη ρύθμιση της υπέρτασης και του σακχαρώδη διαβήτη, λιγότερο κάπνισμα, περισσότερη φυσική δραστηριότητα, καλύτερο ύπνο και μικρότερη νοσηρότητα, τότε αποτελεί ουσιαστική πρόοδο.

Εάν, όμως, η ίδια ορολογία χρησιμοποιηθεί ως όχημα για ακριβές εξετάσεις αμφίβολης χρησιμότητας, ατεκμηρίωτα συμπληρώματα και επεμβατικές «θεραπείες μακροζωίας», τότε απομακρύνεται από την τεκμηριωμένη ιατρική που υποτίθεται ότι υπηρετεί.

Η μεγαλύτερη ίσως υπόσχεση της σύγχρονης Ιατρικής δεν είναι ακόμη να σταματήσει τη γήρανση. Είναι να επιτρέψει στον άνθρωπο να φτάσει σε μεγαλύτερη ηλικία με όσο το δυνατόν περισσότερη υγεία, λειτουργικότητα και αυτονομία.

Και γι’ αυτό, μέχρι σήμερα, οι ισχυρότερες παρεμβάσεις για μια υγιή μακροβιότητα παραμένουν εντυπωσιακά λιγότερο εξωτικές:

η αποφυγή του καπνίσματος, η συστηματική σωματική άσκηση, η υγιεινή διατροφή, ο επαρκής ύπνος, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, ο έλεγχος των καρδιομεταβολικών παραγόντων κινδύνου και η έγκαιρη, τεκμηριωμένη ιατρική φροντίδα.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

1. Lianov L, Johnson M. Physician Competencies for Prescribing Lifestyle Medicine. JAMA. 2010;304(2):202–203. doi:10.1001/jama.2010.903.
2. Lianov LS, et al. Lifestyle Medicine Core Competencies: 2022 Update. American Journal of Lifestyle Medicine. doi:10.1177/15598276221121580.
3. Rea BL, et al. Lifestyle Medicine Core Competencies: 2025 Update. American Journal of Lifestyle Medicine.
4. Kelly J, et al. Establishing Competencies for Physicians Who Specialize in the Practice of Lifestyle Medicine. American Journal of Lifestyle Medicine.
5. Diabetes Prevention Program Research Group. Reduction in the Incidence of Type 2 Diabetes with Lifestyle Intervention or Metformin. New England Journal of Medicine. 2002;346:393–403.
6. Estruch R, et al. Primary Prevention of Cardiovascular Disease with a Mediterranean Diet. New England Journal of Medicine. 2018;378.
7. Lloyd-Jones DM, et al. Life's Essential 8: Updating and Enhancing the American Heart Association's Construct of Cardiovascular Health. Circulation. 2022;146–e43.
8. American Board of Preventive Medicine. ABMS Approves Focused Practice Designation in Lifestyle Medicine. 19 August 2026.
9. Royal College of General Practitioners. GP with Extended Role in Lifestyle Medicine Framework. 2024.
10. World Health Organization. Healthy Ageing and Functional Ability.
11. Kennedy BK, et al. Geroscience: Linking Aging to Chronic Disease. Cell. 2014;159:709–713.
12. Justice JN, et al. Challenges in Developing Geroscience Trials. Nature Communications. 2023;14:5038.
13. Moqri M, et al. Challenges and Recommendations for the Translation of Biomarkers of Aging. Nature Aging. 2024.
14. Gallagher C, Emmanuel OO. NAD⁺ Supplementation for Anti-aging and Wellness: a PRISMA-guided Systematic Review. Ageing Research Reviews. 2026;116:103057.
15. Connelly-Smith L, et al. Guidelines on the Use of Therapeutic Apheresis in Clinical Practice: Ninth ASFA Special Issue. Journal of Clinical Apheresis. 2023;38:77–278.
16.  ΠΗΓΗ: https://drtsili.blogspot.com/