Ειδήσεις & Νέα >Ελλάδα > Ν. Δωδεκανήσου

Βαρύ πένθος σκορπά στην τοπική κοινωνία των Καλυθιών η είδηση για τον πρόωρο χαμό της Εύης Πολίτη, κόρης της αντιπροέδρου του Συλλόγου Συνταξιούχων Καλυθιών «Οι Αειθαλείς», Μαριέττας Πολίτη.

Ο Σύλλογος, με μια βαθιά συγκινητική ανάρτηση, αποχαιρέτησε τη νεαρή κοπέλα, εκφράζοντας τη συμπαράστασή του στην οικογένεια για την ανείπωτη αυτή απώλεια.

Αναλυτικά η ανακοίνωση του Συλλόγου:

«Με μεγάλη μας θλίψη μάθαμε για την απώλεια της κόρης της αντιπροέδρου του Συλλόγου μας, Μαριέττας Πολίτη.

Ένας τόσο νέος άνθρωπος έφυγε πολύ νωρίς και πραγματικά δεν υπάρχουν λόγια που να μπορούν να απαλύνουν έναν τέτοιο πόνο.

Είμαστε όλοι δίπλα στην οικογένειά της, με τη σκέψη και την καρδιά μας, και τους ευχόμαστε δύναμη και κουράγιο αυτές τις πολύ δύσκολες ώρες.

Θερμά συλλυπητήρια από όλους μας.»

ΠΗΓΗ: topfm1024.gr

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ-ΡΟΔΟΣ

Οπου και αν ρίξεις τη ματιά σου στο νησί, θαφυλακίσεις στηνμνήμη σουμια εικόνααγαλλίασης, πιο πέραγια κάτι στραβό θα θυμώσεις λίγο, πιο κάτω αυτό πουβλέπεις, θα φέρει στο μυαλό  σου κομμάτια από την τόσο μεγάλη ιστορική διαδρομή τουνησιού και πολλεςφορές βλέποντας μνημεία και τοπία αφημένα στην μοίρα τους και την εγκατάλειψη, σου βγαίνειαπό μεσα σουΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΓΙΑΤΙ.

Αναπολώντας το παρελθόνκαι κοιτάζοντας το μέλλονείναι σαν μια φαντασιακή  ταύτιση του πέρατος με το απειρο, η ΛΙΝΔΟΣ είναι ένας τέτοιος τοπος, σύμπλευσαν φύση και άνθρωποιγια την δημιουργία αυτούτου ανεπανάληπτου δημιουργήματος.

Ισως είναι ( για το νησί μας είναι βεβαιο)ένας οικισμός με ανθρώπινη παρουσίακαι συνεχή ζωηαπό το 5000πχ μεχρι σημερα, 17000 χρονια και 3600 χρονια ζωης οικισμού- πόλης με δραστηριότητες κοινωνικής ζωης.

Γινεται σημαντικό κέντρο τον 9^ον– 8^οναιώνα, συμμετέχει στον Τρωικο πόλεμο, δημιουργεί αποικίες (πιο γνωστή η Ναυκρατης στην Αίγυπτο) και φτάνει στην ακμή της τον 6^οναιώνα καιτην Ελληνιστική περίοδο.

Είναι πολλα αυτά που άφησαν πίσω τους οι γεννιες που περασαν, λίγα βρίσκονταισε υποφερτή κατάσταση,  τα περισσότερα είναι αφημέναστο έλεος του καταστροφέα χρόνου.

Ένα από αυτά στην ΛΙΝΔΟ είναι το Αρχαίο Θέατρο καιστάδιο στην περιοχη του Αγίου Στεφανου στα ριζάτης Ακρόπολης.

Ένα θέατρο μοναδικό για τον τρόπο κατασκευής του, δεν είναι κτισμένο όπως τα γνωστά αρχαία θέατρα, είναι λαξευμένο στον βράχο, χωριζόταν σε 9 κερκίδες και είχε 19 σειρές καθισμάτων στο κάτω του τμήμα και άλλες σειρές στο επάνω.

Ηχωρητικότητα του για ταπληθυσμιακά δεδομένα πολλή μεγάλη 1800έως 2000θέσεις, κύριος χωρος για ολες τις κοινωνικές καιεορταστικές εκδηλώσεις της πόλης.

Δυο μεγάλες γιορτές ξεχώριζαν τα Σμινθιαπρος τιμήν του Διονύσου του σμινθεως και τα Λινδια προς τιμή της Λινδιας Αθηνάς.

Οι γιορτές ήταν ποικίλες, μουσικοί αγώνες, θεατρικές παραστάσεις, αθλητικοί αγώνες, θρησκευτικές πομπές και θυσίες, στον χώρο είχε κατασκευαστεί, μετα την κατασκευήτου θεάτρου, το τετράστοον,μεγάλο ορθογώνιο οικοδόμημα με εσωτερική κιονοστοιχία, που μαλλον ήταν αφιερωμένο στον Διόνυσο.

Πριν κάμποσα χρονιαέγινανκάποιες κινήσεις για την προστασία του θεάτρου καιτην ανακαίνιση του, αν οι πληροφορίες μου είναι σωστές υπεγράφησαν και κάποιεςαποφάσειςαπό το Υπουργείο Πολιτισμού, αλλα μαλλον όλα χάθηκαν στοπέλαγος της αδιαφορίας.

Η ΛΙΝΔΟΣ είναι ο κατ εξοχήν προορισμός του συνόλουσχεδόν των επισκεπτών του νησιού, η οικονομική αξιοποίηση του χώρου και η προβολή της ιστορικότητας της,δεν κάνεικανέναν από εμάς υπερήφανους.

Την τελευταίαπερίοδοΥπουργός Πολιτισμού η κ. Μενδώνη , φαίνεταινα δείχνει ενεργάένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το νησίμας, όχι ότι προσωπικά συμφωνώ με ολες τις πρωτοβουλίες και παρεμβάσεις, έχουν λίγο πολύ μια λογιστική λογική, είναι όμως μια ευκαιρία να τεθεί σαν θεμα, η αξιοποίηση του αρχαίου θεάτρου της Λινδου.

Η αξιοποίηση του, ανακαίνιση,διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου ( πάνω από αυτό τοχώροεχω προτείνει την κατασκευήτελεφερίκ για το ανέβασμα στην Ακρόπολη)και την ένταξη του σε ένα συγκεκριμμενο πρόγραμμα διεθνών εκδηλώσεων.

Μπορει ναδιαμορφωθεί πρόγραμμα προσαρμοσμένο στις σημερινές συνθήκες όπως αυτό των εορτών Σμινθια,όχι προς τιμήν του Διονύσου, αλλά τιμώντας το παρελθόν και το παρον της Λινδου.

Δεν  είναι δύσκολοούτε ακατόρθωτο,να γινεται κάθε χρόνοένα διεθνές φεστιβάλ αρχαίου θεάτρου, με επιλεγμένες παρουσίες και θεματολογία, με εναλλαγές, χρονος τραγωδίας, χρόνος κωμωδίας, χρόνος μουσικής και ακόμα γυμναστικοί αγώνες.

Η υλοποίηση αυτής της προσωπικής φαντασίωσης,  εχει την ανάγκητης απόλυτης συνέργειας όλων τωνυπευθύνων,κοινοβουλευτικών, αυτοδιοικητικών, επαγγελματιών και πιο πολύ της Λινδιακης κοινωνίας.

Κύριε Δήμαρχε, λόγω αξιώματος καλόγω καταγωγής, μπορείς να μπεις μπροστάρης σε αυτή την διεκδίκηση.

Παρασκευας γιαννης

Ροδος 14/9/26

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

15/09/2026

Στο Υπουργείο Οικονομικών ο Βασίλης Υψηλάντης για την προώθηση ειδικών ρυθμίσεων που θα διευκολύνουν την εξαγορά διακατεχόμενων ακινήτων στα Δωδεκάνησα

Τις αναγκαίες τροποποιήσεις και προσαρμογές του θεσμικού πλαισίου για την εξαγορά διακατεχόμενων ακινήτων του Δημοσίου στα Δωδεκάνησα έθεσε ο Κοσμήτορας της Βουλής και Βουλευτής Δωδεκανήσου Βασίλης Α. Υψηλάντης, σε συνάντησή του με τη Γενική Γραμματέα Δημόσιας Περιουσίας, κα. Αντιγόνη Γιαννακάκη. 

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε συνέχεια της παράτασης της σχετικής διαδικασίας, για την ανάγκη της οποίας ο κ. Υψηλάντης είχε εγκαίρως αναδείξει το ζήτημα.

Οι προτάσεις που τέθηκαν στη Γενική Γραμματέα προέκυψαν κατόπιν συνεννόησης και συνεργασίας του κ. Υψηλάντη με την κα Ελευθερία Αθενά-Βασιλειάδη, επικεφαλής της παράταξης «Μηχανικών Ένωση» του ΤΕΕ Δωδεκανήσου, και βασίζονται στις τεχνικές και διοικητικές δυσκολίες που έχουν αναδειχθεί κατά την εφαρμογή του Ν. 5024/2023.

Στο επίκεντρο τέθηκε η ανάγκη ειδικής αντιμετώπισης των περιπτώσεων Ρόδου, Κω και Λέρου ως προς το Ε9, ώστε η προηγούμενη μη αναγραφή ακινήτων, όταν συνδέεται με το ιδιαίτερο κτηματολογικό καθεστώς των περιοχών, να μην οδηγεί αυτομάτως σε αποκλεισμό από την εξαγορά. Παράλληλα, συζητήθηκε η έκδοση σχετικής ΚΥΑ ή εγκυκλίου για την ορθή ταυτοποίηση και απεικόνιση των ακινήτων, καθώς και η προσαρμογή της διαδικασίας στις ιδιαιτερότητες του Κτηματολογίου στα Δωδεκάνησα.

Συζητήθηκαν επίσης η επανεξέταση της απόστασης από τα υδατορέματα και ειδική πρόβλεψη εξαγοράς για τα καταργημένα ρέματα από όμορους ιδιοκτήτες και υπό σαφείς προϋποθέσεις, η διασφάλιση των δικαιούχων των ειδικών περιπτώσεων των άρθρων 17 και 18, καθώς και η έκδοση ενιαίων οδηγιών για την αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων κατοχής. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε, τέλος, στα ζητήματα λειτουργίας της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, με έμφαση στην δημιουργία μηχανισμού υποστήριξης πολιτών, μηχανικών και υπαλλήλων, την αποφυγή αυτόματης αρχειοθέτησης όταν οι καθυστερήσεις οφείλονται σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες και την αύξηση του αριθμού των επιτρεπόμενων αρχείων. 

Ο Βουλευτής Δωδεκανήσου έθεσε ακόμη στη Γενική Γραμματέα Δημόσιας Περιουσίας το ζήτημα της καταχώρισης στο Κτηματολόγιο Ρόδου της νέας οριογραμμής αιγιαλού και παραλίας στα νησιά Ρόδο, Κω και Λακκί Λέρου, όπως αυτή έχει καθοριστεί με την απόφαση 13310/2024 της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και έχει ήδη δημοσιευθεί στο ΦΕΚ, ζητώντας να εξεταστεί άμεσα η εκκρεμότητα και να δοθούν οι αναγκαίες οδηγίες στις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να ολοκληρωθεί η κτηματολογική διαδικασία και να μπορούν οι ενδιαφερόμενοι πολίτες να ασκήσουν ενδεχομένως δικαιώματά τους.

.

Τις πρωινές ώρες σήμερα, συνελήφθη ένας 15χρονος ημεδαπός, για παράβαση του Ν.456/1976 «περί φωτοβολίδων και πυροτεχνημάτων», από στελέχη της Περιφερειακής Ομάδας Δίωξης Ναρκωτικών (Π.Ο.ΔΙ.Ν.) και του Γραφείου Ασφάλειας της Λιμενικής Αρχής της Ρόδου, στο λιμάνι Ακαντιάς της Ρόδου. Ειδικότερα, στο πλαίσιο ελέγχων για τη πρόληψη και τη καταστολή έκνομων ενεργειών, μετά τον κατάπλου επιβατηγού-οχηματαγωγού (Ε/Γ-Ο/Γ) πλοίου προερχόμενο από το λιμάνι της Κω, εντοπίστηκε ο 15χρονος να έχει στην κατοχή του, εντός σακιδίου πλάτης ποσότητα εκρηκτικών υλών. Συγκεκριμένα εντοπίστηκαν και κατασχέθηκαν διακόσιες σαράντα (240) κροτίδες διάφορων χρωμάτων και επωνυμιών καθώς και τρία (3) καπνογόνα κόκκινου χρώματος. Προανάκριση διενεργείται από το Κεντρικό Λιμεναρχείο Ρόδου.

Νέα συνεργασία του Ιδρύματος «Δημοτικός Οργανισμός Πρόνοιας Ρόδου» με το «Electra Palace Rhodes» για τη στήριξη της δομής συσσιτίου

Μια νέα σημαντική συνεργασία με κοινωνικό πρόσημο ξεκινά μεταξύ του Ιδρύματος «Δημοτικός  Οργανισμός Πρόνοιας Ρόδου» (ΔΟΠ) και του «Ομίλου Electra Hotels» και συγκεκριμένα  με τη σημαντική έμπρακτη στήριξη του «Electra Palace Rhodes» προς τη δομή συσσιτίου του Οργανισμού.

Η αρχή αυτής της συνεργασίας έγινε τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου 2026, στον χώρο του παρασκευαστηρίου συσσιτίου του Δημοτικού Οργανισμού Πρόνοιας Ρόδου, όπου πραγματοποιήθηκε η παράδοση τροφίμων, γλυκισμάτων, φρούτων και ειδών πρώτης ανάγκης από τον Διευθυντή του «Electra Palace Rhodes», Ρούκο Ιωάννη Μάρκο, στην Αντιδήμαρχο Δήμου Ρόδου και Πρόεδρο του ΔΟΠ,  Σαββίνα Παπαπαγεωργίου.

Στην παράδοση παρευρέθηκαν επίσης προϊστάμενοι της ξενοδοχειακής μονάδας και οι παραγωγοί Χαλαντάς Φώτης και Σταυλάς Γεώργιος, οι οποίοι συμμετείχαν στην πρωτοβουλία, επιβεβαιώνοντας στην πράξη την ευαισθησία και τη διάθεση προσφοράς του ανθρώπινου δυναμικού του «Electra Palace Rhodes».

Τα είδη που προσφέρθηκαν θα συμβάλουν στην κάλυψη σημαντικών αναγκών της δομής συσσιτίου και θα ενισχύσουν ουσιαστικά την καθημερινή λειτουργία της, στηρίζοντας οικονομικά αδύναμους συμπολίτες μας που ωφελούνται από το πρόγραμμα του «Δημοτικού Οργανισμού Πρόνοιας Ρόδου».

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελεί την αφετηρία μιας νέας συνεργασίας, η οποία, σύμφωνα με τη διάθεση που εκφράστηκε, έχει προοπτική να συνεχιστεί και να ενισχυθεί στο μέλλον. Η συμμετοχή και η στήριξη της τοπικής επιχειρηματικής κοινότητας στις κοινωνικές δομές του Δήμου αποτελεί πολύτιμη συμβολή στην προσπάθεια για την ανακούφιση των συμπολιτών μας που βρίσκονται σε ανάγκη.

Η Αντιδήμαρχος Ρόδου και Πρόεδρος του ΔΟΠ, Σαββίνα Παπαπαγεωργίου, εξέφρασε τις θερμές της ευχαριστίες προς τον «Όμιλο Electra Hotels», τον Διευθυντή του Electra Palace Rhodes  Ρούκο Ιωάννη Μάρκο, καθώς και τους προϊσταμένους, τους παραγωγούς και όλους όσοι συνέβαλαν στην προσφορά.

Το Διοικητικό Συμβούλιο και οι εργαζόμενοι του Ιδρύματος «Δημοτικός Οργανισμός Πρόνοιας Ρόδου» εκφράζουν τις θερμές τους ευχαριστίες προς τον «Όμιλο Electra Hotels» και το «Electra Palace Rhodes» για την πρωτοβουλία και την ουσιαστική προσφορά τους, ευελπιστώντας ότι η νέα αυτή συνεργασία θα αποτελέσει την απαρχή μιας σταθερής σχέσης αλληλεγγύης και κοινωνικής προσφοράς προς την τοπική κοινωνία.

Η αλληλεγγύη γίνεται πράξη όταν η κοινωνία, οι φορείς και οι επιχειρήσεις ενώνουν τις δυνάμεις τους για τον συνάνθρωπο.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

15 Σεπτεμβρίου 2026

ΜΑΝΟΣ ΚΟΝΣΟΛΑΣ: «Πως θα μειωθούν κατά 30% οι λογαριασμοί του ρεύματος μέσα σε μία τριετία»

Στο σχέδιο που παρουσίασε η κυβέρνηση, κόστους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ και με στόχο τη μείωση της λιανικής τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30 % μέσα σε τρία χρόνια, αναφέρθηκε ο Βουλευτής Δωδεκανήσου, κ.Μάνος Κόνσολας.

Όπως τονίζει ο κ.Κόνσολας, καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια διαδραματίζει η χρηματοδότηση των παρεμβάσεων ύψους 5 δις ευρώ που θα γίνει μέσα από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων και το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.

Οι δράσεις που οδηγούν σε μείωση των λογαριασμών του ρεύματος κατά 30% είναι:

-Ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η συμμετοχή τους στην τελική παραγωγή οδηγεί σε θεαματική μείωση της τιμής χονδρικής στην αγορά ενέργειας.

-Υποδομές Αποθήκευσης Ενέργειας από ΑΠΕ που μειώνουν το κόστος και δημιουργούν εφεδρείες με χαμηλό κόστος. Ο στόχος είναι να αυξηθεί η δυνατότητα  αποθήκευσης από 700 μεγαβάτ που είναι σήμερα σε 1 γιγαβάτ στο τέλος του χρόνου και4 γιγαβάτ το 2028 και 5 έως 7 το 2030.

-Ολοκλήρωση της διασύνδεσης των νησιών με το ηπειρωτικό δίκτυο. Θα εξοικονομηθούν 1,2 δις το χρόνο που δαπανώνται σε καύσιμα και επιβαρύνουν τους λογαριασμούς κατανάλωσης στα νησιά.

- Εξοικονόμηση ενέργειας με χρηματοδοτικά προγράμματα ύψους 1,7 δις ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, την αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων που αυξάνουν το κόστος στην κατανάλωση ενέργειας.

-Εγκατάσταση μονάδων ΑΠΕ και μπαταριών από νοικοκυριά και επιχειρήσεις προκειμένου να καλύπτουν τις ανάγκες τους. Άμεσα θα πρέπει να διαμορφωθεί και να ψηφιστεί στο σχετικό θεσμικό πλαίσιο.

Η εποχική ανεργία δεν είναι επιλογή

Κάθε καλοκαίρι μιλάμε για αφίξεις, πληρότητες, εισπράξεις και νέα τουριστικά ρεκόρ. Πολύ λιγότερο, όμως, συζητάμε για τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από αυτούς τους αριθμούς. Και ακόμη λιγότερο για το τι συμβαίνει όταν τελειώνει η σεζόν.

Η πρόσφατη συζήτηση που άνοιξε για τον περιορισμό του επιδόματος ανεργίας στους δύο μήνες έφερε στην επιφάνεια ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα. Η σχετική δήλωση χαρακτηρίστηκε στη συνέχεια προσωπική άποψη και η υπουργός Εργασίας ξεκαθάρισε ότι δεν αποτελεί κυβερνητική πολιτική.

Καλώς.

Γιατί το επίδομα ανεργίας δεν είναι φιλανθρωπία του κράτους. Είναι ασφαλιστικό δικαίωμα ανθρώπων που εργάστηκαν και κατέβαλαν εισφορές.

Η συζήτηση, όμως, δεν πρέπει να σταματήσει στην ανασκευή μιας δήλωσης. Γιατί πίσω από αυτή βρίσκεται μια αντίληψη που αντιμετωπίζει συχνά την ανεργία περίπου ως ατομική επιλογή: υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας, άρα όποιος θέλει πραγματικά να εργαστεί μπορεί απλώς να βρει μία.

Η πραγματική οικονομία δεν λειτουργεί έτσι.

Ένας ξενοδοχοϋπάλληλος στη Ρόδο, ένας μάγειρας στην Κω, μια καμαριέρα, ένας οδηγός τουριστικού λεωφορείου ή ένας εργαζόμενος στην εστίαση δεν μετατρέπεται τον Νοέμβριο αυτομάτως σε εργαζόμενο ενός διαφορετικού κλάδου επειδή κάπου στην Ελλάδα υπάρχει μια κενή θέση.

Υπάρχει ειδίκευση. Υπάρχει γεωγραφία. Υπάρχει οικογένεια. Υπάρχει κόστος κατοικίας και μετακίνησης. Και πάνω απ' όλα υπάρχει ένα παραγωγικό μοντέλο που η ίδια η χώρα έχει επιλέξει: έναν τουρισμό μεγάλης έντασης και μεγάλης εποχικότητας.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με τη ΔΥΠΑ, τον Ιανουάριο του 2026, από τους 261.170 δικαιούχους επιδόματος ανεργίας που πληρώθηκαν μέσα στον μήνα, οι 142.944 —ποσοστό 54,7%— ήταν εποχικοί τουριστικών επαγγελμάτων.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή στο Νότιο Αιγαίο. Τον ίδιο μήνα καταγράφηκαν 32.263 επιδοτούμενοι εποχικοί εργαζόμενοι τουριστικών επαγγελμάτων. Για τη Ρόδο, έναν από τους βασικούς πυλώνες του ελληνικού τουρισμού, ο αριθμός αυτός δείχνει ότι η εποχική ανεργία δεν είναι μια αφηρημένη στατιστική· είναι μια πραγματικότητα που αφορά χιλιάδες οικογένειες και ολόκληρη την τοπική οικονομία.

Αυτό δεν είναι στατιστική παραφωνία. Είναι δομικό χαρακτηριστικό της ελληνικής οικονομίας.

Και εδώ βρίσκεται μια ουσιαστική πολιτική διαφορά.

Η μία αντίληψη βλέπει το επίδομα ανεργίας κυρίως ως κόστος που πρέπει να περιοριστεί.

Η άλλη αντιλαμβάνεται το κοινωνικό κράτος ως μηχανισμό προστασίας απέναντι στους κινδύνους και στις ανισότητες που δημιουργεί η ίδια η οικονομία.

Δεν πιστεύω σε ένα κράτος που επιδοτεί την αδράνεια. Πιστεύω όμως σε ένα κράτος που προστατεύει την εργασία και τον εργαζόμενο.

Η ανάπτυξη δεν μπορεί να μετριέται μόνο με το ΑΕΠ, τις αφίξεις και τα έσοδα. Πρέπει να κρίνεται και από το πώς κατανέμεται ο πλούτος που παράγεται και από το αν εκείνοι που τον παράγουν μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια και ασφάλεια.

Δεν μπορεί λοιπόν η χώρα να ζητά από έναν εργαζόμενο να δουλεύει με τεράστια ένταση έξι ή επτά μήνες τον χρόνο, στηρίζοντας έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της οικονομίας μας, και όταν τελειώνει η σεζόν να αντιμετωπίζει την ανεργία του περίπου ως προσωπική του ευθύνη.

Χρειαζόμαστε το αντίθετο: ένα σύγχρονο πλαίσιο προστασίας της εποχικής εργασίας, με επαρκή ασφαλιστική κάλυψη, σαφή και αντικειμενικά κριτήρια και πολιτικές που συνδέουν τους μήνες εκτός σεζόν με κατάρτιση, νέες δεξιότητες και επαγγελματική εξέλιξη.

Και βεβαίως χρειαζόμαστε μια σοβαρή εθνική στρατηγική επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου. Γιατί η καλύτερη πολιτική απέναντι στην εποχική ανεργία είναι τελικά η δημιουργία περισσότερων μηνών πραγματικής εργασίας.

Ιδιαίτερα στα μεγάλα τουριστικά νησιά, όπως η Ρόδος, το ζήτημα είναι ακόμη πιο έντονο.

Δεν γίνεται από τη μία να πανηγυρίζουμε επειδή αποτελούμε ατμομηχανές του ελληνικού τουρισμού και από την άλλη να θεωρούμε φυσιολογικό ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων μας να περνά κάθε χειμώνα στην ανασφάλεια.

Υπάρχει, άλλωστε, και μια καθαρά αναπτυξιακή διάσταση. Όταν ένας άνθρωπος δεν μπορεί να χτίσει μια αξιοπρεπή ζωή πάνω στο επάγγελμά του, αργά ή γρήγορα το εγκαταλείπει. Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί ο τουρισμός δεν βρίσκει προσωπικό.

Η κοινωνική προστασία, επομένως, δεν βρίσκεται απέναντι στην ανταγωνιστικότητα του τουρισμού.

Είναι προϋπόθεσή της.

Ο ελληνικός τουρισμός χρειάζεται ισχυρές επιχειρήσεις. Χρειάζεται όμως και εργαζόμενους που αισθάνονται ότι έχουν θέση και μέλλον μέσα σε αυτόν.

Η επιτυχία μιας τουριστικής χρονιάς δεν μπορεί να τελειώνει την ημέρα που φεύγει ο τελευταίος επισκέπτης.

Γιατί πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένας εργαζόμενος.

Και η Πολιτεία οφείλει να τον θυμάται όχι μόνο τον Αύγουστο, αλλά και τον Ιανουάριο.

Βάιος Καλοπήτας

Η θαλάσσια οριοθέτηση Ιταλίας–Τουρκίας του 1932 και η σημερινή ελληνοτουρκική γραμμή από το Καστελλόριζο ως τη Σάμο

Του Νικολού Φαρμακίδη

Η σημερινή θαλάσσια οριοθέτηση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας στην περιοχή των Δωδεκανήσων δεν δημιουργήθηκε το 1947. Η ιστορική και νομική της αφετηρία βρίσκεται σε μία σειρά διεθνών πράξεων που άρχισαν με τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 και συνεχίστηκαν με τις ιταλοτουρκικές συμφωνίες του 1932, όταν τα Δωδεκάνησα βρίσκονταν υπό ιταλική κυριαρχία.

Η νομική ακολουθία έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Τουρκία είχε παραιτηθεί υπέρ της Ιταλίας από τα δικαιώματα και τους τίτλους της επί των Δωδεκανήσων και των εξαρτημένων από αυτά νησίδων, καθώς και επί του Καστελλορίζου, με το άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάννης. Η Ιταλία και η Τουρκία προχώρησαν στη συνέχεια, το 1932, σε ειδικότερη ρύθμιση για την περιοχή του Καστελλορίζου και κατόπιν στην αποτύπωση της υπόλοιπης θαλάσσιας μεθορίου.

Το 1947 η Ιταλία εκχώρησε στην Ελλάδα τα Δωδεκάνησα, περιλαμβανομένου ρητά του Καστελλορίζου και των παρακείμενων νησίδων.

Το άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάννηςπροβλέπει ότι η Τουρκία παραιτείται υπέρ της Ιταλίας από «όλα τα δικαιώματα και τους τίτλους» επί των Δωδεκανήσων που απαριθμούνται στη Συνθήκη, καθώς και επί του Καστελλορίζου. Το ίδιο άρθρο αναφέρεται και στα εξαρτώμενα από τα νησιά αυτά νησίδια.Η σημασία του άρθρου 15 για την υπόθεση του 1932 είναι άμεση. Η ίδια η Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου 1932 αναφέρει στο προοίμιό της ότι η διαφορά μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας για τις νησίδες μεταξύ της ανατολικής ακτής της Ανατολίας και του Καστελλορίζου είχε προκύψει από την ερμηνεία των σχετικών διατάξεων της Συνθήκης της Λωζάννης.Επομένως, η Σύμβαση του 1932 ήρθε να εξειδικεύσει ένα ζήτημα σε σχέση με την εφαρμογή της Συνθήκης.

Στις 4 Ιανουαρίου 1932 υπογράφηκε στην Άγκυρα η Σύμβαση μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας για την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων μεταξύ των ακτών της Ανατολίας και της νήσου Καστελλορίζου.Τα συμβαλλόμενα μέρη ήταν η Ιταλία, εκπροσωπούμενη από τον πρέσβη PompeoAloisi, και η Τουρκική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη από τον υπουργό Εξωτερικών TevfikRüştü. Η ίδια η Σύμβαση δηλώνει ότι σκοπός της ήταν να επιλύσει τη διαφορά σχετικά με την κυριαρχία επί των νησίδων μεταξύ της ανατολικής ακτής και του Καστελλορίζου, καθώς και επί της Kara-Ada, και να οριοθετήσει τα χωρικά ύδατα γύρω από τις συγκεκριμένες νησίδες.

Το άρθρο 1 αναγνωρίζει στην Τουρκία την κυριαρχία επί συγκεκριμένων νησίδων. Το άρθρο 2 αναγνωρίζει στην Τουρκία την Kara-Ada.Αντιστρόφως, το άρθρο 3 αναγνωρίζει στην Ιταλία την κυριαρχία επί των νησίδων της περιοχής του Καστελλορίζουστις οποίες αναφέρεται ρητά. Ιδιαίτερη σημασία έχει το άρθρο 4. Εκεί τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν ότι όλα τα νησιά, οι νησίδες και οι βράχοι που βρίσκονται εκατέρωθεν της γραμμής οριοθέτησης των υδάτων, είτε αναφέρονται ονομαστικά είτε όχι, ανήκουν στο κράτος στη θαλάσσια ζώνη του οποίου βρίσκονται.Η διάταξη αυτή είναι κρίσιμη, διότι δείχνει ότι η γραμμή δεν είχε μόνο περιγραφική ή χαρτογραφική λειτουργία. Συνδεόταν άμεσα με την κυριαρχία επί νησίδων και βράχων και θαλάσσης.

Η τουρκική πλευρά με τον Νόμος 2106, της 14ης Ιανουαρίου 1933, ενέκρινε και κύρωσε τη συμφωνία που είχε υπογραφεί στην Άγκυρα στις 4 Ιανουαρίου 1932 μεταξύ της Ιταλικής Κυβέρνησης και της Τουρκίας για τον καθορισμό της κυριότητας των νησιών και νησίδων μεταξύ των ακτών της Ανατολίας και της νήσου Μεγίστης, καθώς και της Kara-Ada, και για την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων που περιβάλλουν τα νησιά αυτά.Η πράξη αυτή έχει ιδιαίτερη αποδεικτική αξία, διότι αποδεικνύει ότι η Τουρκία δεν αντιμετώπισε τη Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου ως απλή διπλωματική δήλωση. Προχώρησε σε τυπική νομοθετική κύρωση.

Η ανταλλαγή των εγγράφων επικύρωσης πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη στις 25 Απριλίου 1933. Η Σύμβαση καταχωρίστηκε στη Συλλογή Συνθηκών της Κοινωνίας των Εθνών στις 24 Μαΐου 1933, ως Treaty SeriesNo. 3191.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η επιστολή που ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών TevfikRüştü απηύθυνε στον Ιταλό Πρέσβη PompeoAloisi την ίδια ημέρα, 4 Ιανουαρίου 1932. Ο Τούρκος Υπουργός, αφού αναφέρει ότι η Convention που υπογράφηκε εκείνη την ημέρα είχε «ευτυχώς ρυθμίσει» την οριοθέτηση της θαλάσσιας μεθορίου των νησιών και νησίδων των οποίων η κυριότητα αμφισβητούνταν μέχρι τότε, δηλώνει ρητά ότι «ολόκληρο το υπόλοιπο τμήμα της τουρκοϊταλικής θαλάσσιας μεθορίου» δεν αποτελούσε αντικείμενο «καμίας διαφοράς και καμίας αμφισβήτησης οποιασδήποτε φύσεως» μεταξύ των δύο χωρών. Και ακριβώς επειδή το θεωρούσε λυμένο, προτείνει την άμεση χάραξή του από τεχνικούς των δύο πλευρών. Η διατύπωση αυτή αποτελεί ιδιαίτερα ισχυρή πρωτογενή μαρτυρία για το πώς αντιλαμβανόταν η τουρκική κυβέρνηση, στις 4 Ιανουαρίου 1932, τη σχέση μεταξύ της Σύμβασης και του υπολοίπου τμήματος της θαλάσσιας μεθορίου: η πρώτη είχε ρυθμίσει το επίμαχο ζήτημα των νησίδων του Καστελλορίζου, ενώ για το υπόλοιπο της μεθορίου δεν υπήρχε, κατά την τουρκική επίσημη θέση εκείνη τη στιγμή, καμία υφιστάμενη διαφορά, αλλά μόνο η ανάγκη της τεχνικής χάραξής του.

Μετά από αυτό, στις 28 Δεκεμβρίου 1932 ακολούθησε η αποτύπωση της υπόλοιπης θαλάσσιας μεθορίου Ιταλίας–Τουρκίας.Εδώ αρχίζει το δεύτερο, και σήμερα ιδιαίτερα αμφισβητούμενο, μέρος της υπόθεσης.Το Πρωτόκολλο της 28ης Δεκεμβρίου 1932 δεν πρέπει να συγχέεται με τη Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου. Πρόκειται για διαφορετικό κείμενο, το οποίο περιγράφει τη θαλάσσια μεθόριο με σειρά σημείων και με αναφορές στους υδρογραφικούς χάρτες που χρησιμοποιήθηκαν για την αποτύπωσή της.Η γραμμή που προκύπτει από το Πρωτόκολλο δεν πρέπει επομένως να αντιμετωπίζεται ως μία απλή ευθεία. Είναι μία ακολουθία επιμέρους τμημάτων και σημείων, η οποία συνδέει διαφορετικές περιοχές της τότε ιταλοτουρκικής θαλάσσιας μεθορίου.

Όταν σήμερα γίνεται λόγος για «τη γραμμή του 1932», δημιουργείται συχνά η εντύπωση ότι πρόκειται για μία και μόνη γραμμή.Αυτό δεν αποδίδει με ακρίβεια τη νομική και γεωγραφική πραγματικότητα.Για την περιοχή που μας ενδιαφέρει πρέπει να διακρίνουμε τέσσερις γραμμές ή τμήματα γραμμών:

α) Η γραμμή της Σύμβασης του Καστελλορίζου. Είναι η γραμμή που προκύπτει από τη Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου 1932 και αφορά την περιοχή μεταξύ της ανατολικής ακτής της Ανατολίας και του Καστελλορίζου.Η γραμμή αυτή συνδέεται άμεσα με τα άρθρα 3, 4 και 5 της Σύμβασης και με την κατανομή κυριαρχίας επί των νησίδων και βράχων.

β) Η γραμμή Ρόδου–Σάμου. Είναι το τμήμα της χάραξης του Δεκεμβρίου 1932 που αφορά την ευρύτερη θαλάσσια μεθόριο από την περιοχή της Ρόδου προς την περιοχή της Σάμου.Το τμήμα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία διότι, από την αλληλογραφία που έχουμε εξετάσει για την περίοδο 1935–1936, δεν προκύπτει ότι αποτέλεσε αντικείμενο της συγκεκριμένης τουρκικής αντίρρησης.

γ) Η γραμμή Ρόδου–Καστελλορίζου. Πρόκειται για το πρώτο από τα δύο επίμαχα τμήματα που συνδέονται άμεσα με την περιοχή του Καστελλορίζου.

δ) Η νοτιοανατολική προέκταση πέρα από το Καστελλόριζο. Πρόκειται για το δεύτερο επίμαχο τμήμα, που συνεχίζει προς νοτιοανατολική κατεύθυνση πέρα από την περιοχή του Καστελλορίζου.

Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης. Η τουρκική διπλωματική αλληλογραφία της δεκαετίας του 1930 δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως γενική απόρριψη ολόκληρης της χάραξης του 1932.

Ένα ακόμη στοιχείο που δεν πρέπει να χαθεί είναι η λειτουργία της γραμμής του Πρωτοκόλλου σε σχέση με τα 12 ναυτικά μίλια.Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία διότι το Πρωτόκολλο δεν χρησιμοποιεί τη γραμμή με έναν και μοναδικό τρόπο.Αναφέρει ότι η περιοχή μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια από τα αντίστοιχα εδάφη, ανήκει κυριαρχικά στα κράτη που έχουν κυριαρχία και στο έδαφος. Πέρα από αυτή την απόσταση, η λειτουργία της συνοριακής γραμμής δεν επηρεάζει την κυριαρχία.

Η διπλωματική αλληλογραφία μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας κατά τα έτη 1935 και 1936, δηλαδή μεταξύ των ίδιων των κρατών που είχαν συνάψει τις πράξεις του 1932, δείχνει μια υπαναχώρηση της Τουρκίας.Στις 20 Νοεμβρίου 1935 ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών επανήλθε στο ζήτημα της χάραξης και στη σχέση της με τις πράξεις του 1932. Η τουρκική πλευρά δεν αντιμετώπιζε πλέον το ζήτημα ως απλή χαρτογραφική διαδικασία, αλλά έθετε ζήτημα ως προς τη σημασία συγκεκριμένων τμημάτων της γραμμής.Ακολούθησε η ιταλική επιστολή της 12ης Φεβρουαρίου 1936, η οποία αποτελεί σημαντικό κρίκο στην αλληλογραφία.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η συζήτηση δεν αφορούσε αδιακρίτως ολόκληρη τη γραμμή Ρόδου–Σάμου.Αφορούσε συγκεκριμένα τμήματα, τα οποία σχετίζονταν με:

α) τη σύνδεση Ρόδου–Καστελλορίζου και

β) τη νοτιοανατολική προέκταση της γραμμής πέρα από το Καστελλόριζο.

Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για τη σημερινή χαρτογραφική παρουσίαση. Η γραμμή Ρόδου–Σάμου δεν πρέπει να χρωματίζεται ή να παρουσιάζεται ως τμήμα που είχε τότε την ίδια τουρκική αμφισβήτηση.

Η αλληλογραφία συνεχίστηκε το φθινόπωρο του 1936.Στις 26 Σεπτεμβρίου 1936, ο Γενικός Γραμματέας του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών απηύθυνε επιστολή προς τον Ιταλό πρέσβη στην Άγκυρα, CarloGalli, στην οποία επανερχόταν στο ζήτημα της οριοθέτησης.Η τουρκική επιστολή αναφέρεται στην προηγούμενη ιταλική επικοινωνία της 12ης Φεβρουαρίου 1936 και στις γραμμές που είχαν σημειωθεί με αραβικούς και ρωμαϊκούς αριθμούς.Το σημαντικότερο σημείο της τουρκικής απάντησης είναι η διατύπωση ότι, παρόλη την παραπάνω διευκρίνιση, ότι δηλαδή η γραμμή αυτή δεν δημιουργούσε κυριαρχικά δικαιώματα στις περιοχές πέρα από τα 12 ναυτικά μίλια, οι Τούρκοι θέλησαν να καταργήσουν τα δύο τμήματα της που θεωρούσαν ότι θα τους δημιουργούσαν προβλήματα και ότι ήταν ακατάλληλη οποιασδήποτε οριοθέτησης σε ελεύθερη θάλασσα. Έτσι η συζήτηση μετατοπίστηκε στη λειτουργία της γραμμής και στην έννοια της οριοθέτησηςστην «ελεύθερη θάλασσα».

Η εξέλιξη ολοκληρώθηκε με την επιστολή του Ιταλού πρέσβη CarloGalli της 28ης Νοεμβρίου 1936.Ο Galli, ενεργώντας σύμφωνα με τις οδηγίες του ιταλικού Υπουργείου Εξωτερικών, γνωστοποίησε στην τουρκική πλευρά ότι η ιταλική κυβέρνηση θεωρούσε πως το ζήτημα της οριοθέτησης των ιταλοτουρκικών συνόρων στο Αιγαίο είχε λυθεί με βάση τις προηγούμενες σχετικές επικοινωνίες.Η διατύπωση αυτή έχει μεγάλη αποδεικτική σημασία.Δεν έχουμε πλέον μόνο το κείμενο του Πρωτοκόλλου του 1932. Έχουμε μία μεταγενέστερη επίσημη ανταλλαγή μεταξύ των δύο κρατών, στην οποία η Ιταλία δηλώνει ότι θεωρεί το ζήτημα λυμένο.

Επομένως, η περίοδος 1935–1936 δεν μπορεί να παραλειφθεί από οποιαδήποτε σοβαρή νομικοϊστορική εξέταση της γραμμής.Ταυτόχρονα, πρέπει να διατηρηθεί η διάκριση ανάμεσα:στο αρχικό συμβατικό κείμενο του 1932,στην τουρκική αμφισβήτηση συγκεκριμένων τμημάτων,στις ιταλικές ερμηνευτικές εξηγήσεις,καιστη μεταγενέστερη συμφωνημένη πρακτική των δύο κυβερνήσεων το 1936.Αυτή η αλληλουχία είναι πολύ πιο ακριβής από την απλουστευμένη διατύπωση ότι «η Τουρκία αποδέχθηκε» ή «η Τουρκία απέρριψε» συνολικά τη γραμμή.

Αντίθετα, από τα έγγραφα που έχουν εξεταστεί μέχρι σήμερα δεν προκύπτει αντίστοιχη τουρκική αντίρρηση κατά της γραμμής Ρόδου–Σάμου.Αυτό δεν είναι μία ασήμαντη λεπτομέρεια.Σημαίνει ότι η μεταγενέστερη αμφισβήτηση πρέπει να αποτυπώνεται τμηματικά και όχι συνολικά.Γι' αυτό και ο χάρτης που θα συνοδεύσει την έρευνα πρέπει να εμφανίζει τις τέσσερις γραμμές χωριστά.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο σημείο 30 του Πρωτοκόλλου της 28ης Δεκεμβρίου 1932.Το σημείο αυτό συνδέεται με την περιοχή των Kardak/Ιμίων και αποτελεί ένα από τα σημεία στα οποία στηρίχθηκε μεταγενέστερα η νομική συζήτηση για το καθεστώς των δύο βραχονησίδων.Η σημασία του σημείου 30 είναι ότι βρίσκεται μέσα στο ίδιο το κείμενο που περιγράφει τη θαλάσσια μεθόριο Ιταλίας–Τουρκίας.

Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι απλώς αν τα Ίμια «αναφέρονται στη Λωζάννη».Το κρίσιμο νομικό ερώτημα είναι:ποιο ήταν το καθεστώς των Ιμίων κατά τον χρόνο που η Ιταλία κατείχε και ασκούσε κυριαρχία στα Δωδεκάνησα, τι προέβλεπε η μεταγενέστερη ιταλοτουρκική οριοθέτηση και ποιος τίτλος μεταβιβάστηκε στην Ελλάδα το 1947;Αυτό είναι το πραγματικό νομικό ζήτημα.

Η επόμενη κρίσιμη πράξη είναι η Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία, που υπογράφηκε στο Παρίσι στις 10 Φεβρουαρίου 1947.Το άρθρο 14 ορίζει ότι:«Η Ιταλία εκχωρεί στην Ελλάδα με πλήρη κυριαρχία τα Δωδεκάνησα...»και απαριθμεί ρητά τη Ρόδο, τη Σύμη, την Κω και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, καθώς και το Καστελλόριζο, μαζί με τα παρακείμενα νησιά.Η διάταξη είναι αποφασιστική για την ιστορική ακολουθία.Η Ελλάδα δεν απέκτησε το 1947 μία νέα, αυτοτελή θαλάσσια οριοθέτηση με την Τουρκία.Απέκτησε την κυριαρχία επί των Δωδεκανήσων από την Ιταλία. Δηλαδή η Συνθήκη των Παρισίων επαναλαμβάνει το λεκτικό του άρθρου 15 της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923.

Τον Σεπτέμβριο του 1945 ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Bevin είχε προτείνει να παραχωρηθεί το Καστελλόριζο στην Τουρκία. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Byrnes διαφώνησε. Επισήμανε ότι δεν υπήρχαν στοιχεία ότι η Τουρκία επιθυμούσε πραγματικά το νησί και ότι ο πληθυσμός του ήταν overwhelmingly Greek. Πρόσθεσε ότι, εφόσον το νησί παρέμενε αποστρατιωτικοποιημένο, δεν θα υπήρχε στρατιωτικός κίνδυνος για την Τουρκία από την ελληνική κυριαρχία.Το 1946, σε αμερικανική διπλωματική αναφορά, καταγράφεται επίσης ότι η Τουρκία ήταν ικανοποιημένη από την απόφαση των υπουργών Εξωτερικών να επιστραφούν τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα, αν και θα προτιμούσε την επιστροφή δύο ή τριών νησιών κοντά στις τουρκικές ακτές. Καταγράφεται ακόμη ότι ο Bevin είχε συμβουλεύσει τους Τούρκους να μην επιδιώξουν το Καστελλόριζο και τη Σύμη, διότι μία τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερες σοβιετικές πιέσεις προς την Τουρκία.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι και η αμερικανική τεκμηρίωση της ίδιας της διαδικασίας σύνταξης της Συνθήκης.Σε σχέδιο του άρθρου περί των Δωδεκανήσων προτάθηκε να αναφέρονται ρητά η Ρόδος, η Κως, η Σύμη, το Castelrosso (Megisti) και τα μικρότερα νησιά που εξαρτώνται από αυτά, ακριβώς για να αποφευχθεί οποιαδήποτε αμφισημία ως προς την έκταση της έκφρασης «Δωδεκάνησα».Σε μεταγενέστερο στάδιο η αρμόδια επιτροπή διατύπωσε το άρθρο με ρητή απαρίθμηση των νησιών και των εξαρτώμενων από αυτά νησίδων και πρότεινε ακόμη την προετοιμασία κειμένου και χάρτη για τη θαλάσσια μεθόριο της Ελλάδας στην περιοχή των Δωδεκανήσων.

Εδώ βρίσκεται το δυσκολότερο σημείο της υπόθεσης.Η Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου 1932 έχει σαφή διεθνή συμβατικό χαρακτήρα, κυρώθηκε και καταχωρίστηκε στην Κοινωνία των Εθνών ως No. 3191.Για το Πρωτόκολλο της 28ης Δεκεμβρίου 1932, αντιθέτως, η Τουρκία υποστηρίζει ότι δεν ολοκληρώθηκαν οι απαιτούμενες διαδικασίες κύρωσης και ότι το κείμενο δεν καταχωρίστηκε στην Κοινωνία των Εθνών.Αυτό αποτελεί τον πυρήνα της σύγχρονης τουρκικής νομικής θέσης.Από την άλλη πλευρά, η ελληνική επιχειρηματολογία υποστηρίζει ότι το Πρωτόκολλο αποτελεί συνακόλουθη και συμπληρωματική πράξη της Σύμβασης του Ιανουαρίου και ότι η μεταγενέστερη πρακτική των δύο κρατών πρέπει να ληφθεί υπόψη.

Η αλληλογραφία Ιταλίας–Τουρκίας του 1935–1936 έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι προέρχεται από τα ίδια τα συμβαλλόμενα κράτη και αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο αυτά αντιλαμβάνονταν, λίγα μόλις χρόνια μετά τις συμφωνίες του 1932, τη μεταξύ τους θαλάσσια μεθόριο. Η σημασία της γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη η επιστολή του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών TevfikRüştü της 4ης Ιανουαρίου 1932, με την οποία η τουρκική κυβέρνηση δήλωνε ότι, μετά τη Σύμβαση της ίδιας ημέρας, το υπόλοιπο της τουρκοϊταλικής θαλάσσιας μεθορίου δεν αποτελούσε αντικείμενο «καμίας διαφοράς και καμίας αμφισβήτησης οποιασδήποτε φύσεως» και πρότεινε την άμεση τεχνική χάραξή του. Υπό το φως αυτής της αρχικής τοποθέτησης, η αλληλογραφία του 1935–1936 δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως απλή επανάληψη μιας πάγιας τουρκικής άρνησης, αλλά ως μεταγενέστερη εξέλιξη και επανεξέταση συγκεκριμένων ζητημάτων της χάραξης. Και πράγματι, από την ανταλλαγή των επιστολών προκύπτει ότι η τουρκική πλευρά δεν εμφανίζεται να απορρίπτει συνολικά τη θαλάσσια μεθόριο του 1932, αλλά να εγείρει ζήτημα ως προς δύο συγκεκριμένα τμήματα που συνδέονται με το Καστελλόριζο, το ένα προς την κατεύθυνση της Ρόδου και το άλλο προς νοτιοανατολικά του Καστελλορίζου. Αυτό αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την ερμηνεία της εξέλιξης της υπόθεσης, διότι δείχνει ότι η μεταγενέστερη τουρκική αμφισβήτηση είχε συγκεκριμένο αντικείμενο και δεν ταυτιζόταν εξαρχής με γενική απόρριψη ολόκληρης της γραμμής του 1932, η οποία είχε προ συμφωνηθεί, όπως μας διαβεβαιώνει ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών TevfikRüştü στις 4ης Ιανουαρίου 1932.

Μία από τις σημαντικότερες ανεξάρτητες νομικές πηγές για τη μεταγενέστερη συζήτηση είναι η μελέτη της Law Library of Congress, Global Legal Research Directorate, με τίτλο Greece: Status of ImiaIsletsUnder International Law, της TheresaPapademetriou, Μάρτιος 1999.Η μελέτη εξετάζει τη Λωζάννη, τη Σύμβαση της 4ης Ιανουαρίου 1932, το Πρωτόκολλο της 28ης Δεκεμβρίου 1932 και τη Συνθήκη Ειρήνης του 1947.Η αξία της όμως πρέπει να οριοθετηθεί σωστά.Δεν αποτελεί απόφαση διεθνούς δικαστηρίου.Δεν αποτελεί δεσμευτική γνωμοδότηση της αμερικανικής κυβέρνησης.Αποτελεί νομική μελέτη της Νομικής Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου, με αντικείμενο την εξέταση των πηγών και των επιχειρημάτων των δύο πλευρών.Ακριβώς γι' αυτό έχει αξία ως ανεξάρτητη αμερικανική νομική επεξεργασία, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως διεθνής δικαστική κρίση.Διαφορετικό τεκμήριο αποτελεί η αμερικανική πολιτική και κοινοβουλευτική θέση της περιόδου μετά την κρίση των Ιμίων.Στα CongressionalRecords του 1999 καταγράφηκε θέση μελών του Κογκρέσου υπέρ της ελληνικής κυριαρχίας στα Ίμια και υπέρ της άποψης ότι η σχετική νομική αλυσίδα ανάγεται στη Λωζάννη, στις ιταλοτουρκικές πράξεις του 1932 και στη Συνθήκη του 1947.

Η σημερινή συζήτηση έχει υπερβολικά επικεντρωθεί στα Ίμια.Τα Ίμια είναι βεβαίως σημαντικά, επειδή το σημείο 30 του Πρωτοκόλλου συνδέεται άμεσα με αυτά.Όμως η ευρύτερη νομική εικόνα είναι πολύ μεγαλύτερη.Αφορά ολόκληρη τη διαδρομή:Καστελλόριζο – Ρόδος – Δωδεκάνησα – Σάμος.Και, κυρίως, αφορά τη διάκριση ανάμεσα σε διαφορετικές γραμμές διαφορετικής συμβατικής προέλευσης με κύριο στόχο την Μαρμαρίδα και την διέξοδό της στην «ελεύθερη θάλασσα».Γι' αυτό η παρουσίαση του ζητήματος με μία ενιαία «γραμμή του 1932» είναι ανεπαρκής.Το Πρωτόκολλο της 28ης Δεκεμβρίου 1932 πρέπει να εξεταστεί με βάση τα σημεία της, τους χάρτες στους οποίους παραπέμπει, τη ρύθμιση των 12 ναυτικών μιλίων και — κυρίως — τη νομική του σχέση με τη Σύμβαση του Ιανουαρίου.

Η διπλωματική αλληλογραφία 1935–1936 είναι καθοριστικής σημασίας, επειδή δείχνει ότι η διαφωνία δεν αφορούσε αδιακρίτως ολόκληρη τη χάραξη, αλλά συγκεκριμένα τμήματα που συνδέονται με το Καστελλόριζο. Η επιστολή της 26ης Σεπτεμβρίου 1936 και η απάντηση του CarloGalli της 28ης Νοεμβρίου 1936 πρέπει να εξεταστούν ως μεταγενέστερη πρακτική των ίδιων των συμβαλλομένων μερών.

Και, τέλος, η Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947, με το άρθρο 14, μεταβίβασε στην Ελλάδα τα Δωδεκάνησα, ρητά περιλαμβανομένου του Καστελλορίζου και των παρακείμενων νησίδων.Η τουρκική διπλωματική αμφισβήτηση της δεκαετίας του 1930 όχι μόνον δεν αποτελεί γενική αμφισβήτηση της γραμμής από τη Ρόδο ως τη Σάμο, αλλά ξεκαθαρίζει ότι οι αντιρρήσεις τις Τουρκίας ήταν περιορισμένες και ότι εντοπίζονταν στα δύο τμήματα που σχετίζονται με την γραμμή κυριαρχίας τουΚαστελλορίζου: το τμήμα Ρόδου–Καστελλορίζου και τη νοτιοανατολική προέκτασή της.Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να αποτυπωθεί και στον τελικό χάρτη, που πρέπει να δείχνει χωριστά:

1. τη γραμμή της Σύμβασης της 4ης Ιανουαρίου 1932 στην περιοχή του Καστελλορίζου,

2. τη γραμμή Ρόδου–Σάμου του Πρωτοκόλλου και τα 12 μίλια της κυριαρχίας,

3. τη γραμμή Ρόδου–Καστελλορίζου του Πρωτοκόλλου,

4. τη νοτιοανατολική προέκταση πέρα από τη γραμμή τουΚαστελλορίζου, όπως προβλέπεται στο Πρωτόκολλο.

Μόνο έτσι γίνεται ορατή η πραγματική νομική δομή της μεθορίου και, κυρίως, γίνεται κατανοητό ποιο ακριβώς τμήμα αμφισβητήθηκε από την Τουρκία και ποιο όχι. Το πρωτόκολλο του Δεκεμβρίου του 1932, μας ξεκαθαρίζει όλο το καθεστώς που ισχύει στα Δωδεκάνησα φτάνει κανείς να το διαβάσει ολόκληρο και σωστά.

Βασικές πηγές

1. Συνθήκη της Λωζάννης, 24 Ιουλίου 1923, ιδίως άρθρα 15 και 16.
2. ΣύμβασηΙταλίας–Τουρκίας, Άγκυρα, 4 Ιανουαρίου 1932,
3. League of Nations Treaty Series, No. 3191, καταχώριση 24 Μαΐου 1933.
4. Τουρκικός Νόμος 2106/14.1.1933.
5. Πρωτόκολλο Ιταλίας–Τουρκίας, 28 Δεκεμβρίου 1932.
6. Ιταλοτουρκική διπλωματική αλληλογραφία 1935–1936.
7. Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία, Παρίσι, 10 Φεβρουαρίου 1947, άρθρο 14.
8. U.S. Department of State, Foreign Relations of the United States,1945–1946.
9. Law Library of Congress, Global Legal Research Directorate, Theresa Papademetriou, Greece: Status of Imia Islets Under International Law, March 1999.
10. CongressionalRecord, 1999, σχετικά με τα Ίμια.
11. Επίσημες τουρκικές τοποθετήσεις.
12. Επίσημες ελληνικές τοποθετήσεις.